تحلیل جغرافیایی قطبش اجتماعی در کلان شهر اصفهان

قطبش و دوگانگی اجتماعی پدیده ای پیچیده ای است که شهرهای بزرگ و کلانشهرهای معاصر را تحت تاثیر خود قرار داده است. این پدیده تحت تاثیر نظام سرمایه داری و سیاست های تمرکزگرایانه دولت ها نمایان شده است. شهرهای ایران نیز به علت سیاست های شبه سرمایه داری پیرامونی و رانتی از این پدیده تاثیر گرفته اند. به طوری که در کلانشهرهای کشور به خصوص اصفهان، نوعی دوگانگی و افتراق اجتماعی و فضایی شکل گرفته است. بر همین مبنا، هدف پژوهش حاضر، پهنه بندی و تحلیل فضایی قطبش اجتماعی در سطح بلوک های آماری کلانشهر اصفهان است. مقاله حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی - تحلیلی می باشد. داده های پژوهش از بلوک های آماری۱۳۹۵مرکز آمار ایران تهیه شده اند. روش آماری مورد استفاده برای تحلیل داده ها، تدوین شاخص ها و استخراج شاخص نهایی قطبش اجتماعی، AHP ، تاپسیس (Topsis) و  Hotspotاست. یافته های پژوهش نشان می دهد شاخص های سواد(با ضریب ۰/۲۹۹)، خانوار در واحد مسکونی(۰/۲۵۴)، وضع زناشویی(۰/۱۶۶)، اشتغال زنان (۰/۱۴۷) و محل تولد (۰/۱۳۴) بیشترین تاثیر را بر قطبش اجتماعی در کلانشهر اصفهان دارند. همچنین، ۲۴ محله(۱۲/۵ درصد) دارای کیفیت مناسب، ۵۷ محله (۲۹/۶۹ درصد) دارای کیفیت نسبتا مناسب، تعداد ۴۶ محله (۲۳/۹۶ درصد) در وضعیت متوسط، ۴۰ محله (۲۰/۸ درصد) در وضعیت نسبتا نامناسب و در نهایت ۲۵ محله معادل ۱۳ درصد در وضعیت نامناسبی قرار دارند. در واقع، بیش از ۳۳ درصد محله های این شهر از لحاظ اجتماعی در سطح غیرقابل قبولی قرار دارند. بنابراین، بیشتر محله های کلانشهر اصفهان در حالت متوسط و نامطلوب قرار دارند(مجموعا بیش از ۵۵ درصد) و نوعی افتراق اجتماعی در این شهر از لحاظ فضایی رخساره نموده است. در نتیجه، قطبش اجتماعی در کلانشهر بعد جغرافیایی یا مکانی پیدا کرده است. چنانچه محله های دارای ارزش های بالاتر از میانگین در مرکز و تا حدودی در شمال شهر و محله های دارای ارزش پایین تر از میانگین در شرق  کلانشهر اصفهان قرار گرفته اند.

کلیدواژه ها:

تحلیل فضایی ، قطبش اجتماعی ، دوگانگی ، شاخص های اجتماعی ، کلان شهر اصفهان