مطالعه کمیت و کیفیت عملکرد اکسشن های مختلف دو گونه مرزه (Satureja spicigera (C. Koch) Boiss., S. sahendica Bornm.) در شرایط دیم منطقه دماوند

با هدف ارزیابی تولید سرشاخه گلدار و بازده اسانس اکسشنهای گونه های دارویی Satureja spicigera (C. Koch) Boiss. (Spic۱, Spic۲, Spic۳) و S. sahendica Bornm. (Sah۱, Sah۲, Sah۳, Sah۴, Sah۵, Sah۶) آزمایشی بر پایه طرح بلوکهای کامل تصادفی با ۳ تکرار در شرایط دیم منطقه دماوند در سال ۱۳۹۳ اجرا شد. تجزیه واریانس اختلاف معنیداری (P<۰.۰۱) را بین دو گونه از نظر صفات مورد بررسی نشان داد. براساس مقایسه میانگینها، میزان ماده خشک بوته در گونه S. spicigera (۱۰۸.۵۰ گرم) نسبت به S. sahendica (۲۵.۸۲) بیشتر بود. همچنین، بیشترین تولید سرشاخه خشک در اکسشن Spic۲ (۱۸۳.۵ گرم در بوته) از گونه S. spicigera و اکسشن Sah۲ (۴۵.۵۱ گرم در بوته) از گونه S. sahendica بدست آمد. گونه S. spicigera با میانگین ۲.۶۵% در مقایسه با گونه S. sahendica (۱.۳۴%)، بازده اسانس بیشتری داشت و Spic۲ با بیشترین بازده (۲.۹۰%) و عملکرد (۳۶.۱۰ کیلوگرم در هکتار) اسانس، مناسبترین اکسشن گونه S. spicigera برای کشت در شرایط دیم دماوند خواهد بود. با توجه به میانگین قطر تاج پوشش کمتر (۳۲.۱۹ سانتیمتر) در S. sahendica نسبت به S. spicigera (۵۴.۹۰ سانتیمتر)، استفاده از تراکم بیشتر و افزایش عملکرد سرشاخه و اسانس در مرزه سهندی امکانپذیر میباشد. از طرفی، زودرسی S. sahendica زمینه لازم را برای تعداد چین بیشتر فراهم مینماید. همچنین، با مقایسه درون گونهای برای میزان سرشاخه گلدار، ارتفاع و قطر تاج پوشش بیشتر گیاه و روز تا گلدهی کمتر (زودرسی) به عنوان شاخصهای انتخاب، میتوان اکسشن Sah۲ را به عنوان ژنوتیپ برتر مرزه سهندی برای بهرهبرداری در شرایط دیم دماوند و یا اقلیمهای مشابه پیشنهاد کرد.

کلیدواژه ها:

Satureja sahendica Bornm ، S. spicigera (C. Koch) Boiss ، اکسشن ، دیم ، عملکرد ، اسانس