جستاری در زیبایی شناسی معماری زیرساخت های شهری

توسعه شهری در عصر حاضر برپایه زیرساخت های تکنولوژیک شکل گرفته است، تصور شهر امروز بدون بزرگراه ها،شبکه های حمل و نقل ریلی، فرودگاه ها، شبکه های تامین آب و جمع آوری فاضلاب، تلفن، برق و شبکه های اینترنت و موبایلو غیره غیرممکن است و وجود این زیرساخت ها در شهر امری حیاتی محسوب می شود. به نظر می رسد با توجه به اهمیتکارکردی این زیرساخت ها، موجب فراموشی ابعاد دیگر آنها شده باشد، با توجه به اهمیت و ضرورت ایفای حق منظر و حقآرامش و زیبایی بصری شهروندان، هدف این مقاله بررسی عوامل زیبایی شناسانه زیرساخت های شهری بدون ایجاد خلل درعملکرد آنها و ارائه الگویی بنیادین در همین راستاست. برای دستیابی به این هدف در مرحله اول با استفاده از روش تحلیلمحتوا، زیرساختهای شهری و جایگاه آنها در شهرهای دوران معاصر بررسی شده و سپس مبانی و مفاهیم زیبایی شناسی وراهکارهای تبلور آن در ساختارهای شهری معرفی می شوند. در مرحله دوم پژوهش، با بکارگیری روش تبیینی و ساختزنجیره منطقی از داده ها الگوی بنیادین زیباسازی زیرساخت های شهری ارائه خواهد شد. براساس یافته های پژوهش بحران-های زیست محیطی، الزام به ایجاد محیطی نو در رابطه انسان، شهر و طبیعت و ظهور شیوه های نوین اقتصادی و اجتماعی،مهمترین دلایل ایجاد زیرساختهای چند بعدی هستند. که یکی از این ابعاد توجه به مباحث زیبایی شناسی ست. زیباییزیرساخت ها به صورت زیبایی صوری و نمادین شناخته می شود، زیبایی صوری وابسته به قوانین گشتالت بر چهار اصل استواراست: اصل وحدت، اصل توازن و تعادل، اصل تکامل و اصل امساک، زیبایی شناسی نمادین نیز وابسته به شرایط زمان و مکانقابلیت تغییر دارد که شامل تربیت پذیری (حس تکامل)، تاثیرپذیری (ذائقه و سلیقه)، خطاپذیری (حب و بغض) و شدت پذیری(بداعت یا تکرار) است و در صورتی که این متغیرها به عوامل موثری در طراحی زیرساخت های شهری تبدیل شوند، می توانگفت تا حدودی زیباسازی آنها تحقق خواهد یافت، در امر زیباسازی و زیبایی سنجی این عناصر ذکر این نکته ضروریستکه تجلی زیبایی توسط سازندگان وابسته به میزان استعداد و توان آنها در تبلور زیبایی دارد و ادراک آن توسط مخاطب بهصورت نسبی صورت می گیرد.

کلیدواژه ها:

زیرساخت های شهری ، عملگرائی ، زیبایی شناسی ، زیباسازی ، ادراک زیبایی