بررسی خوانش تحلیلی انتقادی عالم مثال شیخ اشراق از دیدگاه ملاصدرا

استناد به استدلالاتی چون «امتناع انطباع کبیر در صغیر» و «صور موجود در خواب» از جمله دلایل اساسی شیخ اشراق در قائل شدن به عالم مثال است. وی به جهت نقش واسطی عالم مثال میان عالم ماده و عقول بسیاری از حقایق هستی شناختی و معرفت شناختی، همچون بهشت و جهنم صوری، شیاطین و اجنه صوری، نغمه های خوش و رایحه های دل انگیز از احوالات سالکان، صور ملائکه، منشا کرامات و معجزات، صور خواب و رویا، و وحی و الهام را با این عالم مرتبط دانسته است. صدرالمتالهین ضمن قبول اصل وجود عالم مثل معلقه، با ارائه ایراداتی چون تفکیک نکردن خیال متصل از خیال منفصل، جوهر مثالی نبودن صور مرآتی و وابستگی صور ادراکات حسی به خیال متصل، از یک سو به تبیین و روشن سازی هرچه بیشتر این دیدگاه همت گماشته و از سوی دیگر، به دنبال آن بوده که با رفع نواقص، این نظریه را توسعه مفهومی و کاربردی ببخشد. جستار پیش رو در پی آن است که با نگرشی تحلیلی انتقادی، پس از بررسی ادله شیخ اشراق و بیان ایرادات صدرالمتالهین در این باب، وجوه اشتراک و افتراق این دو حکیم را در این موضوع مشخص سازد.

کلیدواژه ها:

مثال منفصل ، مثل معلقه ، خیال متصل ، شیخ اشراق ، صدرالمتالهین