رابطه محتوایی ضرب المثل ها و عوامل محیطی موثر برشکل گیری آنها

یکی از عناصر وقالب های پرظرفیت برای انتقال ارزشها و قوانین نانوشته فرهنگی ، ضرب المثلها است. این گفته های کوتاه ومردم پسند جملاتی است که ازمیان مردم برخواسته است ومعنای هشدار ونصیحت را می دهد . بخشی از شیرینی زبان فارسی مدیون این عبارات معروف است که در محاورات روزمره مردم کاربرد گستره ای دارد. هیچ مرجعی نمی تواند مرزها و یا تعداد این کنایات را تعیین و تعریف کند. در هیچیک از مطالعات موضوعی یافت شده ، به رابطه بین عوامل محیطی موثر بر شکل گیری زبان و محتوای ضرب المثلها پرداخته نشده است. این پژوهش یک نوع مطالعه تحلیلی کیفی است که به صورت میدانی انجام شد. داده های پژوهش به کمک افراد مطلع ، دانشجویان ، معلمان و پیشه وران شهر گناباد جمع آوری گردید. گردآوری داده ها به روش میدانی بر اساس پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری گردید. با در نظر گرفتن محدودیت های طرح، از بین ۱۷۶ ضرب المثل استخراج شده ، ۳۰ ضرب المثل انتخاب گردید. برای هر ضرب المثل ، ابتدا عنوان، درونمایه، کاربرد، گستره جفرافیایی کاربرد، واژگان کلیدی و عوامل محیطی مرتبط بیان شد. سپس تلاش گردید تا بر اساس این پارامترها، محتوای آنها تحلیل شود بطور کلی ، آنچه می توان نتیجه گرفت اینکه در شکل گیری ضرب المثل ها به عنوان بخشی از زبان مکتوب و محاوره ای، عوامل مختلفی نقش داشته اند. دیگر آنکه در این پژوهش ، شاید روش مطالعه بر یافته های آن پیشی گیرد و ادامه راه برای مطالعات بعدی باز گذاشته شده است.

کلیدواژه ها:

ضرب المثل ، متل ، کنایه ، عوامل محیطی.