تحلیل بنمایههای اساطیری «داستان شهریار بابل با شهریارزاده» در مرزباننامه

اسطورهها به عنوان بینش انسان بدوی در باب انسان و جهان، معمولا با تغییر شکل در فرهنگ و ادبیات ملتها بازتاب پیدا می­کنند. مرزبان­نامه از جمله متون ادب فارسی است که میتوان ردپای اساطیر و افسانههای کهن را در آن مشاهده کرد. در این مقاله بنمایههای اساطیری «داستان شهریار بابل با شهریارزاده» از مرزبان­نامه بررسی شده است. فرض نگارندگان بر این بوده است که این داستان آیینها و مراسم آشناسازی (پاگشایی) را در خود نمودار می­سازد. مبتنی بر ایده مذکور و با تحلیل محتوایی داستان، قابل تطبیق بودن این داستان با مراسم آشناسازی اثبات شده است؛ همه اجزا و مراحل مراسم آشناسازی از قبیل انزوا، جداسازی، بردن نوآموز به بیشه (شکارگاه)، آزمون سخت (شکنجه)، بالا رفتن از درخت و ... را میتوان در داستان مذکور مشاهده کرد. افزون­براین عناصر نمادین و کهن­الگویی دیگر نیز در متن وجود دارد که در ارتباط با مضمون اصلی (آشناسازی) هستند و بر این اساس تحلیل شدهاند.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، مراسم آشناسازی ، انزوا ، روح خارجی ، مرزباننامه