نمود و تطیبق تزیینات معماری گنبد سلطانیه زنجان در منتخبی از نگاره‌های شاهنامه بزرگ ایلخانی(دموت) در دوره ایلخانی

سال انتشار: 1399
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 410

فایل این مقاله در 13 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_VISUA-5-1_012

تاریخ نمایه سازی: 19 بهمن 1399

چکیده مقاله:

زیبایی موهبتی الهی است که در تمام ابعاد زندگی ایرانیان جلوه‌گر و تاثراتی را در همه بخش‌ها داشته و هر شیِ کاربردی، زیبا نیز بوده و زیبایی را در طول خود داشته است. این زیبایی در هنر ایران در قالب تزیینات متجلی و از ارکان هنر ایرانی برشمرده می‌شود. در به کارگیری تزیینات نمی‌توان مرزبندی واضحی را بین هنرها ایجاد کرد. این داد و ستد در تزیینات معماری و نگاره‌های کتاب فاخری چون شاهنامه فردوسی مشاهده می‌شود؛ به گونه‌ای که  شکوه بناها در قاب نگاره‌ها متجلی شده است. بنابراین، هدف از نگارش مقاله حاضر، بررسی تاثیرگذاری تزیینات معماری گنبد سلطانیه، در تزیینات معماری تصویر شده در نگاره‌های شاهنامه بزرگ ایلخانی و مقایسه تطبیقی آن­ها در دوره ایلخانی است. پرسش اصلی این است که: تزیینات معماری گنبد سلطانیه چگونه بر آرایه‌های معماری نگاره‌های شاهنامه بزرگ ایلخانی تاثیر گذاشته است؟ برای یافتن پاسخ، تزیینات معماری گنبد سلطانیه و نگاره‌های شاهنامه مذکور، از نظر شیوه تزیین، نقش و محل قرارگیری مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته‌اند. روش پژوهش، توصیفی- تحلیلی بوده و داده‌ها پس از گردآوری به صورت تطبیقی مورد بررسی قرار گرفته‌اند؛ و نتایج حاصل از بررسی نمونه‌ها نشان می‌دهد که، تزیینات معماری تصویر شده در نگاره‌های شاهنامه بزرگ ایلخانی، از نظر شیوه تزیینات معماری، مانند انواع آجرکاری، گچ‌بری و کاشی، نقوش هندسی، گردان، کتیبه‌ای و محل به کارگیری آن­ها با آرایه‌های معماری گنبد سلطانیه، مطابقت داشته است. این موضوع، نشان‌دهنده سیالیت نقوش و هم‌بستگی آن­ها در یک بافتار فرهنگی، اجتماعی، سیاسی یک‌پارچه و شکوفا است.  

نویسندگان

اعظم بهلول

مربی ، گروه صنایع دستی – عضو هیات علمی دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد،.

فرانک کبیری

گروه صنایع دستی، دانشکده هنر، دانشگاه شهرکرد.

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • آملی، شمس‌الدین محمد بن محمود(1379). نفایس الفنون فی عرایس العیون، ...
  • ابرو، حافظ(1392). مجمع التواریخ، به تصحیح محمد روشن، تهران: میراث ...
  • برند، هیلن(1396). معماری اسلامی، ترجمه باقر آیت‌الله زاده شیرازی، چ. ...
  • بهشتی، سیدمحمد(1382). «زیبایی و کاربرد در هنر سنتی»، خیال(فرهنگستان هنر)، ...
  • پاکباز، رویین(1384). نقاشی ایران: از دیرباز تا امروز، چ. چهارم، ...
  • پوپ، آرتور(1393). معماری ایران، ترجمه غلامحسین صدری افشار، تهران: دات. ...
  • جوادی، شهره(1384). «تزیین عنصر اصلی و زیبایی شناسی در هنر ...
  • حسینی، محمود(1392). شاهنامه بزرگ ایلخانی(دموت)، تهران: عطار. ...
  • حمزه لو، منوچهر(1381). هنرهای کاربردی در گنبد سلطانیه، تهران: ماکان. ...
  • خزایی، محمد(1368). کیمیایی نقش، تهران: سپهر. ...
  • دهخدا، علی اکبر(1373). لغت نامه، تهران: روزنه. ...
  • دادور، ابوالقاسم و مصباح اردکانی، نصرت الملوک(1385). «بررسی نقوش و ...
  • ریشار، فرانسیس(1383). جلوه‌های هنر پارسی، ترجمه ع. روح بخشان، تهران: ...
  • زکی، محمد حسن(1377). هنر ایران در روزگار اسلامی، ترجمه محمد ...
  • سیاه کوهیان، هاتف(1391). «تاثیر عرفان اسلامی بر معماری ایران با ...
  • شایسته فر، مهناز(1380). «تزیینات کتیبه‌ای گنبد سلطانیه»، هنرهای تجسمی، شماره ...
  • شیرازی، علی اصغر(1382). «شکوه معماری در آثار کمال الدین بهزاد»، ...
  • فلاندن، اوژن و کست، پاسگال(1356). سفرنامه اوژن فلاندن و پاسکال ...
  • کارل، جی دوری(1368). هنر اسلامی، ترجمه رضا بصیری، تهران: یساولی. ...
  • کیانی، محمد یوسف(1376).  تزیینات وابسته به معماری ایران در دوره ...
  • کیانی، محمد یوسف(1384). تاریخ هنر معماری در دوره اسلامی، تهران: ...
  • گرابر، اولگ(1390). مروری بر نگارگری ایرانی، ترجمه مهرداد وحدتی دانشمند، ...
  • گری، بازل(1385). نقاشی ایرانی، ترجمه مهدی حسینی، چ. سوم، تهران: ...
  • ماهرالنقش، محمود(1363). طرح و اجرای نقش در کاشیکاری ایران دوره ...
  • ماهرالنقش، محمود(1381). کاشی و کاربرد آن، تهران: سمت. ...
  • مستوفی، حمدالله(1381). نزهت القلوب، به کوشش محمد دبیرسیاقی، قزوین: حدیث ...
  • ورجاوند، پرویز(1366). تزییناتمعماری اسلامی آجرکاری، معماری ایران در دوره اسلامی، ...
  • ویلبر، دونالد(1365). معماری اسلامی ایران در دوره ایلخانان، ترجمه عبدالله ...
  • Hattstein,Markus,;Delius,Peter. 2004. Islamic: Art and Architecture. Berlin: Tadem Verlag GmbH. ...
  • URL1.http://www. digital.library.mcgill.ca/persianate/fullrecord.php?ID=10757&d=1./2019/8/3 ...
  • URL2. https://www.freersackler.si.edu/object/S1986.102a-d./2019/8/30 ...
  • URL3. https://www.khalilicollections.org/collections/islamic-art/khalili-collection-islamic-art-bahram-gur-sends-his-brother-narsi-as-viceroy-to-khurasan-from-the-great-mongol-shahnamah-mss994./2019/8/27 ...
  • URL4. https://www.mkeshmiri.blogsky.com/2019/12/31/post-86. ...
  • URL5. http://www.warfare.ga/Persia/14/Great_Mongol_ShahnamaZav_son_of_Tahmasp_enthroned.htm/ 2019/8/30 ...
  • نمایش کامل مراجع