ارزیابی راندمان کاربرد چند نوع پوشش برای افزایش رواناب حاصل از بارندگی (مطالعه موردی در ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی مشهد-طرق)

بخش عظیمی از بارندگی در مناطق خشک پس از بارش بر روی اراضی طبیعی قبل اینکه به رواناب تبدیل شود و یا به اعماق نفوذ نماید، تبخیر شده و مجددا به جو برمی گردد. این در حالی است که بسیاری از نیازهای آبی این مناطق را می توان به وسیله دستکاری این سطوح و افزایش ضریب رواناب آن ها جمع آوری و به مصرف رساند. با این روش می توان نیاز آبی عشایر و طرح هایی که از سایر روش ها قابل آبرسانی نباشند را تامین نمود. از این روش ها بطور سنتی و مدرن و تحت عنوان روش های استحصال آب در بسیاری از مناطق خشک دنیا استفاده می شود. در تحقیق حاضر تعداد ‮‭18‬ پلات (‮‭15‬ پلات آزمایشی و 3 شاهد) به مساحت 8 مترمربع در قسمتی از زمین های ایستگاه تحقیقاتی طرق واقع در شهرستان مشهد استان خراسان رضوی که بصورت یکنواخت شیب بندی شده اند، انتخاب و با انواع روش های مورد نظر مانند: تراکم ساده، خاک-سیمان، آهک، مالچ قیری ، پارافین و رس تثبیت و یا پوشش داده شده و سپس اقدام به اندازه گیری رواناب ناشی از بارندگی های طبیعی که در دوره اجرای طرح اتفاق افتاده است، گردید. نتایج نشان داد که در شروع آزمایشات، ضریب رواناب در پلات هایی که با قیر و پارافین پوشش داده شده بودند در مقایسه با رس و آهک بیشتر بودند ولی در بارندگی های بعدی این وضعیت تغییر کرد و ذخیره رطوبت در پوشش های قیر و پارافین باعث رشد علف های هرز و ترک خوردن سطح آن ها گردید. در مقابل پلات های تثبت شده با آهک توانستند نقش علف کش را بازی کنند و بعد از رس بیشترین رواناب را تولید نمایند. پوشش خاک-سیمان علیرغم سختی مناسب ولی از نظر تولید رواناب در انتهای جدول قرار داشت. پوشش رس اگر چه به جز در ابتدای آزمایشات همواره بیشترین رواناب را تولید نمود ولی به خاطر فرسایش زیاد و کدر بودن رواناب ناشی از آن قابل توصیه نمی باشد. کلید واژه: استحصال آب باران ، سطوح آبگیر، مناطق خشک، رواناب، پوشش های مصنوعی