تهیه شناسنامه ژنتیکی زردآلوهای موجود در کلکسیون ایستگاه سهند با استفاده از نشانگرهای مولکولی و صفات مورفولوژیک

زردآلو ‭(Prunus armenica L.) ‬یکی از گونه های درختان میوه متعلق به خانواده ‭Rosaceae‬، جنس ‭Prunus ‬است که در نواحی گسترده ای از منطقه مدیترانه و خاورمیانه خصوصا ایران پراکنده شده است. یکی از مهمترین دلایل سطح زیر کشت بالا و تنوع زردآلو، شرایط اقلیمی مناسب برای کشت و پرورش زردآلو و اهمیت اقتصادی آن می باشد. در این مطالعه، تنوع ژنتیکی ‮‭106‬ نمونه زردآلو که معرف تنوع ژرم پلاسم ایران می باشد، با استفاده از ‮‭16‬ نشانگر ریزماهواره، 5 نشانگر ‭AFLP ‬بهمراه ‮‭17‬ صفت کمی و ‮‭49‬ صفت کیفی مورد ارزیابی قرار گرفت. انگشت نگاری حاصل از بکارگیری نشانگرهای ‭AFLP ‬و ‭SSR‬، تنوع بالایی را نشان داد. ترکیب نشانگرهای ‮‭403‬ ‭AFLP ‬مکان ژنی تولید نمود، درصورتیکه جفت نشانگرهای ‮‭56 , SSR ‬مکان ژنی ایجاد کردند. محتوای اطلاعات چندشکلی بدست آمده با استفاده از ‭SSR ‬در قیاس با ‭AFLP ‬بالاتر بود، که این امر بیانگر کارایی بالاتر نشانگرهای ریزماهواره در مقایسه با ‭AFLP‬، در بررسی تنوع ژنتیکی است. بمنظور درک روابط ژنتیکی بین نمونه ها با استفاده از نشانگرهای ‭AFLP ‬و ‭SSR ‬از ضریب تشابه ‭UncorrectedP ‬و در صفات مورفو-پومولوژیک از ضریب تشابه اقلیدسی استفاده شد. الگوریتم ‭Neighbor-net ‬بکار رفته بمنظور انجام تجزیه کلاستر برای تمامی نشانگرهای ‭SSR ‬و ‭AFLP‬، نمونه ها را در نه و پنج دست گروه بندی نمود، درصورتیکه الگوریتم رسم شده بر اساس داده های کمی و کیفی مورفولوژیک به ترتیب نمونه ها را در چهار و سه دسته قرار داد. نتایج بدست آمده بر اساس آنالیز صفات مورفو-پومولوژیک، ‭AFLP ‬و ‭SSR ‬نشان داد که سطوح بالایی از تنوع ژنتیکی در ژرم پلاسم زردآلوهای ایران وجود داشته و طبقه بندی آنها بر اساس داده های کیفی و نشانگرهای ژنوتیپی می تواند در طراحی انجام تلاقی صفات مهم توسط متخصصین اصلاح مفید باشد. علاوه براین، درک تنوع ژنتیکی در میان ژرم پلاسم موجود، امکان ترسیم نقشه های ژنتیکی، دستیابی به روش گزینش به کمک نشانگر و بهره مندی از آن در بهبود ژنتیکی زردآلو را میسر می سازد. واژه های کلیدی: زردآلو، نشانگرهای فلورسنت ‭SSR ‬و ‭AFLP‬، تجزیه خوشه ای، ساختار جمعیت.