ارزیابی ایمنی غذایی سیبصزمینی تراریخت بیان کننده ژن ‭cry1Ab ‬با استفاده از مدل حیوانی

در سال های اخیر استفاده و رهاسازی محصولات تراریخت برای مصرف انسان و دام رو به فزونی نهاده است. با وجودی که سازمان های نظارتی استفاده از محصولات تراریخت را پذیرفته اند ولی گاه نگرانی هایی مبنی بر اثرات ناخواسته این دسته از محصولات بر سلامتی انسان و محیط زیست ابراز می گردد. این نگرانی ها بیشتر در زمینه اثرات سمی و حساسیت زایی محصولات تراریخت و همچنین انتشار ناخواسته ‭DNA ‬تراژن در محیط زیست است. به همین دلیل سازمان های نظارتی قبل از رهاسازی محصولات تراریخت انجام آنالیزهای مربوط به ایمنی غذایی این محصولات را ضروری می دانند. از آنجا که ارزیابی دقیق ایمنی غذای کامل ممکن نیست مفهوم این همانی به عنوان نقطه شروع ارزیابی ایمنی غذاهای تراریخت مطرح شده است. این فرایند روشی است که در آن غذای تراریخت با همتای غیرتراریخت خود مورد مقایسه قرار می گیرد. در این پژوهش جنبه های مختلف ایمنی غذایی سیب زمینی تراریخت حاوی ژن ‭cry‬1‭Ab ‬مقاوم به بید سیب زمینی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این طرح در قالب سه پروژه زیر اجرا شد: به منظور ارزیابی جنبه های مختلف سمیت و حساسیت زایی و همچنین پایداری ‭DNA ‬در دستگاه گوارش از مدل موش صحرایی استفاده شد. پس از اتمام یک دوره خوراک دهی‮‭90‬ روزه موش های صحرایی، نمونه هایی از محتویات دستگاه گوارش، بافت های دستگاه گوارش، خون و سایر بافتها جهت ردیابی پروتیین و ‭DNA ‬تراژن برداشته شد. در طی دوره تغذیه میزان مصرف آب و غذا و همچنین وزن موش ها مورد بررسی قرار گرفت. نتایج حاصل از اندازه گیری تغییرات وزن موش ها در طی دوره تغذیه نشان داد که بین گروه های مختلف موش های تحت تیمار تفاوت معنی داری از نظر وزن مشاهده نمی شود. جهت مطالعه سرنوشت ‭DNA ‬و پروتیین نوترکیب موجود در غذا در دستگاه گوارش و جذب و انتقال احتمالی آنها به سایر از روش های واکنش زنجیره ای پلیمراز با استفاده از آغازگرهای اختصاصی و‭ELISA ‬استفاده شد. براساس نتایج بدست آمده، قطعات ژن کلروپلاستی ‭(cp) ‬و قطعات ژن داخلی موش به عنوان کنترل داخلی ‭(my) ‬به عنوان ژن شاهد درهر دو گروه از موشهای تغذیه شده با سیب زمینی تراریخت وغیرتراریخت شناسایی شد. نتایج واکنش زنجیرهای پلیمراز برای پیشبر‭nos ‬و ژن ‭nptII‬و در تعدادی از نمونههای محتویات دستگاه گوارش گروه های تغذیه شده با سیب زمینی تراریخت مثبت بود و درنمونه مربوط به بافت ها وخون و گروه کنترل هیچ قطعهای مشاهده نشد. نتایج واکنش زنجیرهای پلیمراز برای قطعات ژن ‭cry‬1‭Ab‬، هیچ قطعهای درگروه های تراریخت و در بافت ها و خون و گروه کنترل مشاهده نشد. نتایج الایزا مربوط به حضور پروتیین ‭Cry‬1‭Ab ‬در بخش های مختلف دستگاه گوارش نشان داد که این پروتیین به مقدار کمی در برخی نمونه های محتویات دستگاه گوارش گروه های تغذیه شده با سیب زمینی تراریخت نوردیده قابل ردیابی می باشد. در بافت ها، خون، گروه های کنترل و سیب زمینی تراریخت تاریکی بیان پروتیین مشاهده نشد. همچنین ارزیابی حضور پروتیین ‭NptII ‬با استفاده از روش الایزا نشان داد که این پروتیین در محتویات دستگاه گوارش موش های تغذیه شده با سیب زمینی تراریخت نوردیده و نورندیده قابل تشخیص است. دلیل این امر وجود پیشبر دایمی برای ژن ‭nptII ‬است که باعث بیان آن در هر شرایطی می گردد. نتایج این تحقیق نشان داد که سرنوشت ‭DNA ‬موجود در غذای تراریخت و غیرتراریخت در دستگاه گوارش موش یکسان است و حضور قطعاتی از این ژنها در بخشهای مختلف دستگاه گوارش موش طبیعی است. نتایج حاصل از مطالعات پاتولوژیکی نشان داد که بین گروه های مختلف موش های تغذیه شده با سیب زمینی تراریخت تفاوت معنی داری از نظر سمیت بر روی اندام های مختلف مشاهده نمی شود. مشاهدات بالینی، وزن بدن، وزن اندام ها، میزان مصرف غذا و آب، پارامترهای هماتولوژی و بیوشیمیایی هیچ گونه تاثیری ناشی از مصرف سیب زمینی تراریخت در موش های تغذیه شده با این محصولات را نشان نداد. همچنین ارزیابی های ایمونولوژیکی با استفاده از ‭IgA ‬و ‭IgG ‬نشان داد که موش های تغذیه شده با سیب زمینی تراریخت هیچ واکنش حساسیت زایی نسبت به سیب زمینی تراریخت از خود نشان نداده اند. در مجموع نتایج حاصل از این مطالعات نشان داد که سیب زمینی تراریخت هیچ گونه تاثیر معنی داری از جنبه های پاتولوژیکی و ایمونولوژیکی بر روی موش های تغذیه شده ندارد. همچنین ردیابی ‭DNA ‬و پروتیین نوترکیب نشان داد که قطعات ‭DNA ‬در طی عبور از دستگاه گوارش تجزیه شده و شیوه برخورد دستگاه گوارش با ‭DNA ‬تراژن مشابه سایر ‭DNA ‬های طبیعی گیاه سیب زمینی است و به همان اندازه قابل هضم و تجزیه است. واژه های کلیدی: ایمنی زیستی، ایمنی غذایی، سمیت، حساسیت، ردیابی‭DNA ‬، سیب زمینی تراریخت