ارزیابی باقیمانده عناصر سنگین(مس، روی، منگنز و کادمیوم) و نیترات در محصولات گوجه فرنگی و توت فرنگی تحت کشت بدون خاک

این مطالعه به سفارش سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان جهت بررسی وضعیت عناصر سنگین(مس، روی، منگنز و کادمیوم) و نیترات در محصولات گوجه فرنگی و توت فرنگی گلخانه های کشت بدون خاک و مقایسه آن ها با استانداردهای جهانی، در شهرستان های خوانسار، فلاورجان و تیران و کرون در سال 90-89 انجام شد ابتدا در شهرستان های فوق، کل گلخانه های تحت کشت بدون خاک این محصولات(گوجه فرنگی 5 گلخانه و توت فرنگی 3 گلخانه) شناسایی و سپس در طی ماه های دی الی اردیبهشت در چندین نوبت (دو الی سه نوبت) از میوه های توت فرنگی و گوجه فرنگی گلخانه های شناسایی شده نمونه تازه تهیه و جهت آنالیز عناصر سنگین (مس، روی، منگنز و کادمیوم) و نیترات (ازت نیتراته) به آزمایشگاه ارسال شدند. نهایتا پارامتر آماری شاخص مرکزی میانگین و محدوده تغییرات برای کل نمونه های هر محصول در هر گلخانه تعیین و با استانداردهای بین المللی مقایسه شدند. تجزیه تحلیل نتایج نیترات و عناصر منگنز، روی، مس و کادمیوم ازنظر غلظت و مقدار جذب روزانه قابل قبول نشان داد که میانگین غلظت عناصر روی، مس و کادمیوم در گوجه فرنگی و توت فرنگی کل گلخانه های کشت بدون خاک در شهرستان های موردبررسی، کمتر از ماکزیمم حد مجاز استانداردهای بین اللملی به ترتیب با غلظت 10 ،4 و 04/0میلی گرم بر کیلوگرم وزن تازه بود. البته برای منگنز ماکزیمم حد مجاز غلظت توسط استانداردهای بین اللملی گزارش نشده است. همچنین میانگین غلظت نیترات در گوجه فرنگی و توت فرنگی گلخانه های هدف به ترتیب کمتر و بیشتر از ماکزیمم حد مجاز استانداردهای بین اللملی 200 میلی گرم بر کیلوگرم وزن تازه بود. بر اساس نتایج آزمایش فوق و مصرف حداقل 100 گرم وزن تر میوه های مذکور، مقدار جذب روزانه نیترات و عناصر سنگین منگنز، روی، مس و کادمیوم در هر دو محصول، کمتر از مقدار جذب روزانه قابل قبول استاندارد سازمان بهداشت جهانی و سازمان جهانی غذا به ترتیب با مقادیر219، 11-2،60 ، 3 و 06/0 میلی گرم در روز بود. لذا نتیجه می شود میوه توت فرنگی گلخانه های کشت بدون خاک در شهرستان های موردبررسی از نظر غلظت نیترات در محدوده ناسالم و میوه گوجه فرنگی گلخانه های مذکور در محدوده سالم می باشند بر این اساس توصیه می شود غلظت نیترات در محلول غذایی توت فرنگی بر اساس فرمول غذایی پیشنهادی توسط کارشناس تغذیه و با استفاده از کودهای استاندارد آماده سازی و مصرف شوند همچنین با توجه به عدم گزارش غلظت نیترات و عناصر سنگین در گوجه فرنگی و توت فرنگی عرضه شده در بازار، این محصولات بصورت دوره ای پایش شوند علاوه بر این به لحاظ امکان انتقال و تجمع بیشتر عناصر در میوه های توت فرنگی، روزانه در محدوده 100 گرم مصرف شوند. واژه های کلیدی: عناصر سنگین، نیترات، گوجه فرنگی، توت فرنگی، تحت کشت بدون خاک