ارزیابی ویژگی های رویشی و عملکرد دانه ارقام و لاین های سویا در شرایط تنش کم آبی

عکس العمل ارقام و لاینهای سویا نسبت به تنش کم آبی در سالهای 1392 و 1393 در کرج ارزیابی شد. هر سال دو آزمایش در قالب بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. زمان آبیاری آزمایشهای اول تا دوم به ترتیب بر اساس 50 و 100 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A در نظر گرفته شد. با توجه به نتایج بدست آمده در دو سال آزمایش، تنش سبب کاهش قابل توجه در ویژگی هایرشدی، عملکرددانه و صفات وابسته به آن گردید.اثر تنش بر ویژگی های مختلف ارقام مورد بررسی در سال اول خسارت بیشتری را نسبت به سال دوم ایجاد کرد.تنش خشکی سبب کاهش ارتفاع گیاه شد که ناشی از کاهش تعداد گره و فاصله میانگره بود. میزان کاهش در صفات مذکور با افزایش شدت تنش بیشتر شد. به گونه ای که هر یک از سطوح در گروه آماری جداگانه ای قرار گرفتند. وقوع تنش عملکرد دانه را کاهش داد و با افزایش شدت تنش افت عملکرد دانه افزایش یافت. کاهش عملکرد دانه به طور عمده ناشی از افت قابل توجه تعداد غلاف ودانه در واحد سطح و همچنین تعداد دانه در غلاف بود. کاهش تعداد دانه در واحد سطح در تنش خشکی از کاهش تعداد غلاف و تعداد دانه در غلاف ناشی شد. با توجه به نتایج بدست آمده میانگین عملکرد دانه در دو سال انجام آزمایش در شرایط آبیاری مطلوب و تنش خشکی، به ترتیب 4073 و 2325 کیلوگرم در هکتار بود. در تیمار آبیاری شاهد، عملکرد دانه لاینHob. × cen.7 (5419 کیلوگرم در هکتار) از سایر ارقام و لاین های مورد مطالعه بیشتر بود و پس از آن رقم Williamsبا میانگین عملکرد دانه 4930 کیلوگرم در هکتار قرار داشت. در مقابل کمترین عملکرد دانه در تیمار آبیاری شاهد در رقم هندی 3 و به میزان 2496 کیلوگرم در هکتار مشاهده شد. در تیمار تنش خشکی، بیشترین عملکرد دانه به ترتیب در لاین های Will.82×Mustang(3255 کیلوگرم در هکتار) وDelsoy4210×will.82 (3168 کیلوگرم در هکتار) و رقم Williams(2911 کیلوگرم در هکتار) مشاهده شد. این در حالی است که در تیمار تنش خشکی، لاین های Omaha × Sahar و Will. × D.P.X 3 به ترتیب با میانگین 1383 و 1403 کمترین عملکرد دانه را در میان ارقام و لاین های مورد بررسی داشتند.واژه های کلیدی: تعداد غلاف، صفات رشدی، صفات وابسته به عملکرد دانه