بررسی سازگاری تعدادی از گونه های مقاوم به شوری در اراضی کویر میقان اراک

وسعت نگران کننده مناطق خشک و نیمه خشک در ایران و نیز سطح وسیع اراضی تحت تاثیر شوری و قلیاییت، لزوم توجه به گونه های جایگزین را که تطابق بیشتری با این شرایط نامساعد داشته و بتوانند علاوه بر استفاده بهینه از منابع، تولید بالایی نیز داشته باشند، بیش از پیش آشکار می شود. مراتع تحت تاثیر شوری خاک نیز از این قاعده مستثنی نبوده و اصلاح واحیا این مراتع به دلیل شرایط خاص حاکم بر اینگونه اکوسیستم ها، بایستی در اولویت کاری قرار گیرد. قدم اول در این امر شناسایی گونه های گیاهی مناسب با تاکید یر گونه های بومی، برای این مناطق می باشد به طوریکه ضمن اسقرار مناسب، استعداد رشد و تولید را تحت شرایط عرصه مورد نظر داشته باشند، لذا در این تحقیق سازگاری چهار گونه گیاهی به نام های ‭Atriplex canescens‬، ‭Halimion verrucifera‬، ‭ Camphorosma monspeliacum ‬و ‭Atriplex leucoclada ‬در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در چهار تکرار و در کویر میقان اراک برای مدت سه سال (‮‭1386-1389‬) انجام گردید. متوسط میزان بارندگی منطقه ‮‭327‬ میلیمتر، بافت خاک سنگین و از نوع لوم سیلتی رسی، میزان شوری خاک بین ‮‭2/1-7/1‬ میلی موس بر سانتیمتر و ارتفاع سطح آب زیر زمینی بیش از سه متر است. روش کشت گونه های گیاهی به روش کشت نهال گلدانی و به فاصله ‮‭2/5‬ متر از یکدیگر در اواسط آبان ماه صورت گرفت. صفات مورد بررسی شامل میزان اسقرار، درصد پوشش گیاهی، شادابی، تولید علوفه و میزان خوشخوراکی گونه بود. نتایج نشان داد که تمامی گونه از استقرار خوبی برخوردار بودند و اختلاف معنی داری بین آنها از نظر فاکتورهایی چون درصد پوشش گیاهی ، شادابی و تولید علوفه وجود دارد. متوسط درصد پوشش گیاهی گونه های ‭Atriplex canescens‬، ‭Halimion verrucifera‬،‭Camphorosma monspeliacum ‬و ‭Atriplex leucoclada ‬به ترتیب برابر ‮‭32‬/،‮‭2/58 3‬ ، ‮‭2/39‬ و ‮‭1/35‬ درصد بود. ماکزیمم میزان تولید علوفه با مقدار ‮‭28/78‬ گرم در گیاه ‭Halimion verrucifera ‬دیده شد. بیشترین میزان شادابی در گیاه ‭Atriplex canescens ‬مشاهد گردید. برای تعیین میزان خوشخوراکی گیاهان مورد مطالعه با توجه به محدودیت علوفه تولیدی گونه های مورد مطالعه، از روش باقیمانده علوفه به روش کافه تریا استفاده شد و نتایج نشان داد که اختلاف معنی داری بین میزان مصرف علوفه در گونه های مورد مطالعه وجود دارد به طوریکه گیاه ‭Halimion verrucifera ‬با مقدار ‮‭720‬ گرم در روز بیشترین مقدار و گیاه ‭Camphorosma monspeliacum ‬با مقدار ‮‭223/4‬ گرم در روز کمترین میزان مصرف علوفه را دارا بودند. به طور کلی گیاه ‭Halimion verrucifera ‬که یک گونه بومی در منطقه می باشد، نسبت به سایر گونه های مورد مطالعه از نظر تولید علوفه و میزان خوشخوراکی برتری نشان داد و لذا کشت این گونه در منطقه همراه با ‭Atriplex canescens ‬توصیه می شود. کلید واژه: سازگاری، مراتع شور، ‭Atriplex canescens‬، ‭Halimion verrucifera‬، ‭ Camphorosma monspeliacum ‬، ‭Atriplex leucoclada‬، کویر میقان، اراک.