برآورد تقریبی نیاز آبی چند گونه چوبی مناسب شنزارها و مناطق بیابانی کشور

یکی از نیازهای ضروری بخش های اجرایی کشور برای تولید علوفه و احیای مراتع و همچنین ایجاد فضای سبز و پارکهای کویری در مناطق بیابانی ؛ تعیین نیاز آبی گیاهان است. این در حالی است که نیاز آبی بسیاری از گونه های درختی و درختچه ای که در عرصه های طبیعی (غیر زراعی) کشورکشت و کار می شوند هنوز مشخص نشده است. در این تحقیق نیاز آبی چندگونه گیاهی مهم که در سطح وسیعی از کشور برای احیای بیولوژیک مناطق بیابانی بکار گرفته می شود با استفاده از مدل پیشنهادی فایو که در برنامه کراپ وات جایگزاری شده و همچنین استفاده از برخی روابط تجربی خاص این موضوع برای ‮‭45‬ نقطه از کشور واقع در ‮‭10‬ استان بیابانی تعیین گردید. برای محاسبه نیاز آبی در مدل معرفی شده سه دسته اطلاعات شامل پارامترهای هواشناسی موثر در تبخیر و تعرق،رفتار گونه های گیاهی و ویژگیهای خاک ، مورد نیاز است. داده های خام اقلیمی برای اجرای مدل از طریق ایستگاههای معرفی شده که عموما نزدیکترین ایستگاه به عرصه های جنگلکاری شده گونه های گیاهی بیابانی بود، تهیه شد. جهت بررسی وضعیت بافت خاک و عمق ریشه دوانی برای بوته های یکساله و یا دو ساله در عرصه های بوته کاری شده اقدام به حفر پروفیل گردید. عمق ریشه و بافت خاک و سایر ویژگیهای خاک با تکمیل فرم مربوطه در عرصه و در محل حفر پروفیل انجام شد. فنولوژی گونه های مورد نظر از طریق منابع و مطالعات موجود و یا پرسش از کارشناسان منابع طبیعی در محل جمع آوری و در فرم های تهیه شده وارد شد. پس از تکمیل اطلاعات و اجرای مدل، تبخیر و تعرق مرجع ‭(ETo) ‬و همچنین ار ر ا س روش ‭((USDA ‬برای تک تک ایستگاههای مناطق مورد مطالعه محاسبه شد. نیاز آبی برای آن دسته از گونه های تعیین شده در مناطق مختلف کشور که ضریب گیاهی آنها قبلا از طریق تحقیقات مرتبط بدست آمده بود تعیین گردید و برای گونه های دیگر از روش ‭WUCOLSIII ‬استفاده شد. نتایج بدست آمده نشان داد در مناطق بیابانی مورد مطالعه بارندگی موثر سهم کمی در میزان آب مورد نیاز گیاهان دارد و در طول فصل رشد نیاز به آبیاری تکمیلی وجود دارد. این نیاز با توجه به میزان تبخیر و تعرق مرجع منطقه که خود تحت تاثیر سایر عناصر اقلیمی از جمله باد، تابش خورشیدی، باران و درجه حرارت در هر منطقه است تا حدودی متفاوت است. همچنین نتایج نشان داد که اوج کمبود رطوبت و نیاز به آبیاری تکمیلی برای گیاه تاغ در چهار ماهه جون، جولای، آگوست و سپتامبر می باشد و بجز در ماههای زمستان که نیازی به آبیاری نیست در سایر ماهها نیز میزان کمی آبیاری نیاز است. مقایسه دو روش برآورد نیاز آبی که برای گیاه آتریپلکس و تاغ محاسبه شد نشان می دهد که روش کراپ وات نسبت به روش ‭WUCOLS III ‬مقادیر کمتری را برای میزان آبیاری نشان می دهد. بر اساس محاسبات روش کراپ وات بالاترین مقدار آب مورد نیاز سالانه برای گونه تاغ مربوط به زابل و دشت آزادگان به ترتیب برابر با ‮‭498‬ و ‮‭273‬ میلیمتر و کمترین آن برای شهرهایی مانند سمنان و نیشابور به ترتیب برابر با ‮‭70‬ و ‮‭80‬ میلیمتر است.