بررسی و تعیین عوامل موثر بر پذیرش خدمات خصوصی ترویج در میان پسته کاران استان کرمان

ترویج کشاورزی به عنوان یک نظام آموزشی خارج از مدرسه، یکی از ابزارهای توسعه کشاورزی است که بر سرمایه های انسانی تکیه دارد. ناکارایی نظام دولتی از یکسو و مشکلات مدیریتی و اعتباری از سوی دیگر و مضاف بر آن بی توجهی به نیازهای واقعی بهره برداران در برنامه ریزیها، متولیان امر را مصمم به واگذاری امور اجرایی به بخش خصوصی و کاهش تصدی گری دولت نموده است. در واقع منظور از خصوصی سازی ترویج، مجموعه سیاستها، راهبردها، فعالیتها و راهکارهای تجدید ساختار و سازماندهی مالی و مدیریتی ترویج کشاورزی از جمله واگذاری و تفویض مسیولیتهای مالی و خدماتی ترویج به سازمانهای غیرانتفاعی، انتفاعی، غیردولتی، بخش خصوصی، تشکلهای کشاورزان، موسسات تولید و توزیع کننده نهادههای کشاورزی و واحدهای تبدیلی و بازاریابی محصولات کشاورزی است. تحقیق حاضر که به منظور بررسی عوامل موثر بر پذیرش خدمات خصوصی ترویج در میان پسته کاران استان کرمان انجام شده، از نوع تحقیق پیمایشی بوده و از پرسشنامه بعنوان ابزار تحقیق برای جمع آوری دادهها استفاده گردید. روایی صوری آن به تایید سه صاحب نظر رسید و به روش کرونباخ آلفا، پایایی شاخصهای آن بین ‮‭0/80‬ تا ‮‭0/89‬ محاسبه گردید. جمعیت مورد مطالعه شامل پسته کاران پنج شهرستان پسته خیز استان کرمان (رفسنجان، سیرجان، زرند، کرمان و راور) میباشد. روش نمونه گیری بصورت نمونه گیری خوشه ای تصادفی میباشد و حجم نمونه ‮‭382‬ نفر تعیین شد. تحلیل دادهها با استفاده از نرم افزار آماری ‭SPSS ‬انجام گرفت. نتایج تحقیق نشان داد که عوامل متعددی همانند سطح سواد، شرکت در فعالیتهای ترویجی، نوپذیری، عضویت در تشکلها، جهانشهری بودن، نگرش مثبت نسبت به دانش و اطلاعات، بکارگیری منابع متعدد، عملکرد تولید پسته در هکتار و... با نگرش نسبت به خصوصی سازی رابطه دارند. از دیدگاه اقتصادی نیز تفاوت آماری معنی داری بین دو گروه موافق و مخالف با خصوصی سازی ترویج مشاهده می شود. بنحوی که موافقان با خصوصی سازی ترویج، درآمد بیشتری در واحد هکتار داشته اند. با توجه به نتایج بدست آمده مقبول ترین شرایط خصوصی سازی از دیدگاه پسته کاران، دو حالت قرارداد فیمابین تعدادی از پسته کاران با یک شرکت خصوصی و مشاوره ای ترویجی و قرارداد فیمابین تعدادی از پسته کاران با یک کارشناس کشاورزی میباشد. راهکارخصوصی سازی تدریجی و تسهیم هزینه ها، سازماندهی کشاورزان درقالب تشکلهای حرفه ای و محلی، گسترش منابع دانش و اطلاعاتی، ارایه خدمات ترویجی و انتقال یافته های تحقیقاتی در قالب تعاونی/شرکت خصوصی ترویج، تاکید محتوای فنی برنامه ها بر مباحث آفات و بیماریهای پسته و خاک، کود و تغدیه گیاهی و ممانعت از انجام فعالیت فارغ التحصیلان فاقد سوابق تجربی و عملی بعنوان مشاور خصوصی ازجمله پیشنهادات این پژوهش می باشد. واژه های کلیدی: خصوسی سازی، ترویج، پسته کار، آزادسازی اقتصادی