تدوین استانداردهای تعیین پتانسیل و ارزیابی خسارت به تفکیک عوامل مدیریتی و طبیعی در مراحل مختلف رشد گندم دیم

ماهیت ریسک در بخش کشاورزی و انواع مخاطرات طبیعی و غیر قابل کنترل همواره رغبت به سرمایه گذاری جدی و تولید در این عرصه را کاهش می دهد ولی چنانچه بستر امنیتی لازم برای سرمایه گذاری فراهم گردد، می تواند موجبات پیشرفت و توسعه آن را بیش از پیش فراهم نماید. از جمله بسترهای امنیتی که در چند دهه اخیر رواج بیشتری پیدا کرده و علاوه بر حمایت این بخش اهداف والاتری را جستجو می کند عرصه بیمه کشاورزی است که در بیشتر کشورهای جهان به نوعی اجرا می شود. گندم مخصوصا زراعت آن در شرایط دیم همانند سایر محصولات، در معرض خطرات بسیاری از عوامل زنده و غیر زنده می باشد که بطور مستقیم یا غیر مستقیم باعث کاهش پتانسیل تولید آن می گردند. شناخت کامل عوامل تولید، نقش هر یک و استفاده بهینه از این عوامل در رساندن گیاه به حداکثر پتانسیل تولید و هم چنین عوامل بازدارنده زنده و غیر زنده، تعیین میزان و زمان خسارت هر یک از آنها کمک موثری در رساندن این گیاه به پتانسیل تولید و نگه داری آن در این سطح می نماید. در این مطالعه، خسارات وارده به زراعت گندم دیم در دو گروه عمده به شرح زیر تقسیم و نحوه ارزیابی و برآورد خسارات با ذکر مثالهایی ارایه گردیدند: الف- خسارات عمومی و منطقه ای یا به عبارت دیگر خسارات سیستمیک مانند سرمای زودرس پاییزه، سرمای دیررس بهاره، سرما و یخبندان دماهای نامناسب و بیش از حد تحمل گیاه در هر یک از مراحل رشد، خشکسالی و تنش خشکی همچنین باد زدگی در مراحل رسیدن و ... از این دسته از عوامل خسارت زا می باشند. در این حالت ارزیابی ها به صورت گروهی و بر اساس مناطق همگن از نظر سوابق و آمار بلند مدت و چند ساله تولید و مقایسه آن با عملکرد سال مورد نظر (سالی که در آن سال خسارت اتفاق افتاده است) محاسبه و پس از تعیین درصد خسارت وارده متناسب با پوشش بیمه ای، غرامت به صورت گروهی و منطقه ای در وجه کلیه کشاورزان طرف قرارداد پرداخت می گردد. ب- خسارات انفرادی- برخی از خسارات مانند سیل و بارانهای سیل آسا، طوفان، تگرگ و حتی برخی از عوامل خطری که در قسمت الف به آن اشاره شد می توانند تنها به بخش یا تعدادی از مزارع خسارت وارد نمایند که در این حالت می بایست ارزیابی ها به صورت انفرادی انجام شود. در چنین شرایطی میزان خسارت وارده به هر یک از مزارع بستگی به مرحله رشد گیاه در زمان وقوع خسارت، تاریخ کشت و شدت خسارت حادث شده خواهد داشت که بطور مجزا شرح داده شده است. واژه های کلیدی: گندم دیم، خسارات عمومی، خسارات انفرادی، خشکسالی، سرما، طوفان