بررسی رابطه خصوصیات فیزیکوشیمیایی بهینه میوه و زمان برداشت در برخی ارقام مرکبات

در این پژوهش، کیفیت فیزیکی، میزان ترکیبات مفید و فعالیت آنتی اکسیدانی شش رقم مرکبات (پرتقال های تامسون ، سیاورز ، مورو ، سانگینلو ، تاراکو و نارنگی پیج ) طی رسیدن میوه مورد مطالعه قرارگرفت. خصوصیات کیفی میوه شامل خصوصیات رشدی میوه (طول، عرض، حجم، وزن و درصد عصاره میوه)، شاخص های رنگ پوست،‭TSS ‬،‭TA ‬، ‭TSS/TA‬، کاروتنویید و کلروفیل کل، شاخص رنگ گیری، فنل کل، فلاونویید کل و نوع ترکیبات فلاونوییدی مهم (نارینجین، هسپریدین، نیوهسپریدین، کاتچین و کویرستین)، آنتوسیانین کل، آسکوربیک اسید، ظرفیت آنتی اکسیدانی بر اساس مهار رادیکال های ‭DPPH ‬و ‭+ ABTS‬، فعالیت آنزیم های فنیل آلانین آمونیالیاز ‭(PAL)‬، پلی فنل اکسیداز‭(PPO)‬، سوپراکسیددیسموتاز ‭(SOD)‬، آسکوربات پراکسیداز ‭(APX) ‬در چهار تاریخ برداشت مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که خصوصیات رشدی میوه روند افزایشی و در نهایت ثابتی در طول رسیدن داشتند ولی میزان تجمع عصاره میوه در غالب ارقام در مهرماه به حداکثر رسید. رنگ پوست کلیه ی ارقام در آبان ماه به حد نصاب مطلوب رسید. در میان ارقام، فقط ‭TSS/TA ‬رقم محلی سیاورز در آذرماه پایین بود. میزان فنل کل، فلاونویید کل، آنتوسیانین کل، کارایی آنتی رادیکالی، ظرفیت آنتی اکسیدانی و فعالیت آنزیم های سنتز ترکیبات فنلی ‭PAL ‬و ‭PPO ‬در غالب ارقام در زمان رسیدن حداکثر بود. بین فنل کل و ظرفیت آنتی اکسیدانی گوشت میوه ارقام تامسون ، سیاورز ، مورو و پوست کلیه ی ارقام به جز سانگینلو ، همبستگی مثبتی وجود داشت. فلاونویید کل نیز بویژه در گوشت تاثیر مستقیمی روی ظرفیت آنتی اکسیدانی در کلیه ی ارقام داشت. در مقابل بین آسکوربیک اسید و ظرفیت آنتی اکسیدانی گوشت حین رسیدن رابطه ی منفی وجود داشت، ولی در پوست رقم مورو و تاراکو رابطه ی مثبت ولی ضعیف وجود داشت. میزان آنتوسیانین بافت گوشت ارقام سانگینلو و تاراکو با ضریب همبستگی به ترتیب ‮‭0/53‬ و ‮‭0/92‬ رابطه مثبت و معنی داری با ظرفیت آنتی اکسیدانی داشتند. مجموع ترکیبات فلاونوییدی شامل نارینجین، هسپریدین، نیوهسپریدین و کاتچین در زمان رسیدن بیشتر از بلوغ فیزیولوژیکی در بیشتر ارقام بود. میزان فعالیت آنزیم ‭SOD ‬و ‭APX ‬در هر رقم و بسته به مرحله ی رسیدن میوه در هر دو بافت گوشت و پوست متفاوت بود. در مجموع، به دلیل کیفیت و ظرفیت آنتی اکسیدانی مناسب میوه در برداشت اواخر آبان و اوایل آذر، این زمان ها جهت برداشت میوه ی ارقام مورد مطالعه مناسب تشخیص داده شد. کلمات کلیدی: آسکوربیک اسید، آنزیم ها، رسیدن، فعالیت آنتی اکسیدانی، فلاونویید، مرکبات