معرفی رقم جدید گندم نان رمستانه با نام باران جهت کشت در اقلیم سرد و معتدل دیم

تنوع ژنتیکی ارقام در شرایط دیم برای افزایش عملکرد و پایداری تولید با توجه به گستردگی سطح زیر کشت بسیار مهم و از مولفه های اساسی اصلاح گندم دیم و مورد نیاز برای اقلیم سرد و معتدل دیم کشور است. در این راستا و به منظور گزینش و معرفی رقم مناسب، لاین جدید ‭(PTZ NISKA/UT‬‮‭170-1556‬‭//UNKNOWN TCI‬‮‭97‬‭AP ‬‮‭0-037‬‭AP-‬0‭MA- ‬1‭MA-‬0‭MA) ‬در سال زراعی ‮‭1378-79‬ در قالب خزانه های بین المللی گندم های زمستانه و بینابین (ترکیه سیمیت- ایکاردا‭) BWS-W)) ‬در نسل F3 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه مورد مطالعه و انتخاب قرار گرفت و به دلیل دارا بودن ویژگیهای مناسب، در طی سالهای ‮‭1379-81‬ مراحل انتخاب و گزینش آن تکمیل گردید. لاین جدید در طی سالهای ‮‭1383-85‬ در آزمایشات مقدماتی و مقایسه عملکرد ایستگاه مراغه بررسی وطی سه سال با میانگین عملکرد دانه ‮‭2634‬ کیلوگرم در هکتار و به دلیل دارا بودن ویژگیهای مناسب زراعی انتخاب به همراه ‮‭22‬ لاین و رقم دیگر در قالب آزمایش سازگاری ارقام در ایستگاه های تحقیقاتی مراغه، قاملو، زنجان، اردبیل، سرارود، شیروان و ارومیه از سال زراعی ‮‭1384-87‬ به مدت سه سال زراعی مورد مطالعه قرار گرفت. میانگین عملکرد دانه لاین جدید و رقم آذر 2 در آزمایش سازگاری در کل ایستگاههای تحقیقاتی به ترتیب ‮‭2154‬ و ‮‭2129‬ کیلوگرم در هکتارو . میانگین عملکرد دانه لاین جدید و ارقام آذر 2 و سرداری در کل سال های مورد بررسی(‮‭1383-92‬) به ترتیب ‮‭2383‬ ، ‮‭2260‬ و ‮‭2004‬ کیلوگرم در هکتار بود که لاین جدید به ترتیب 5 و ‮‭19‬ درصد نسبت به شاهدها برتر بود. در سال زراعی ‮‭91-92‬ لاین جدید در ایستگاه های تحقیقاتی دیم مراغه، زنجان و سرارود 5 الی ‮‭20‬ درصد نسبت به ارقام آذر2 و اوحدی برتر بود و در ایستگاه های قاملو و شیروان با شاهد ها در یک سطح قرار داشت. در سال زراعی ‮‭1391-92‬ لاین جدید به همراه ارقام آذر2 و اوحدی در شهرستان های هشترود و اهر استان آذربایجانشرقی در مزارع کشاورزان مورد بررسی و نتایج نشان داد که میانگین عملکرد دانه لاین جدید، آذر2 و اوحدی به ترتیب ،‮‭1493 1727‬ و ‮‭1403‬ کیلوگرم در هکتار بود. همچنین لاین جدید در سال زراعی ‮‭1391-92‬ در قالب تحقیقی ترویجی در شهرستان مراغه در سطح 2 هکتار با شاهد سرداری مقایسه و میانگین عملکرد دانه لاین جدید و رقم سرداری به ترتیب ‮‭2652‬ و ‮‭1750‬ کیلوگرم در هکتار بود که لاین جدید برتری معنی داری به رقم متداول در منطقه داشت. از مهمترین ویژگی لاین جدید می توان به مقاومت به بیماری زنگ زرد، زودرسی، مقاومت به ورس اشاره نمود. مطالعه پایداری عملکرد دانه نشان داد که لاین جدید در زمره ژنوتیپ های پایدار قرار دارد. نتایج بررسی های انجام گرفته در واحد پاتولوژی غلات در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال وبذر درکرج تحت شرایط مایه زنی مصنوعی در گلخانه در کرج و مزرعه در مناطق ‭Hot spot ‬نشان داد که لاین جدید نسبت به بیماری زنگ زرد و قهو ه ای عکس العمل نیمه حساس الی نیمه مقاوم داشت. لاین جدید دارای تیپ رشد زمستانه، دانه سفید، مقاوم به سرما، مقاوم به ورس و مقاوم به ریزش دانه، با میانگین ارتفاع بوته ‮‭83‬ سانتیمتر، میانگین وزن هزار دانه ‮‭37‬ گرم و متحمل به تنش خشکی میباشد. بر اساس نتایج بدست آمده از آزمایشگاه شیمی غلات ، لاین جدید از کیفیت نانوایی خوبی برخوردار است. در مجموع به دلیل دارا بودن پتانسیل عملکرد بالا، کیفیت خوب، تحمل به تنش های خشکی، سرما ، زنگ زرد و سایر ویژگیهای مناسب زراعی، این لاین برای کاشت تحت شرایط دیم مناطق سرد و معتدل سرد کشور انتخاب و معرفی می شود.