مطالعه ی تنوع زیستی ملخ های شاخک کوتاه ‭(Orthoptera, Acridinae) ‬در استان های اردبیل و هرمزگان

منتخبینی از ملخ های شاخک کوتاه متعلق به زیرخانواده ی‭Acridinae sensu lato‬، به عنوان شاخص های تنوع زیستی، در دو استان شمالی و جنوبی (استان هرمزگان: جلگه ای= بندر عباس، جاده ی بندر لنگه به ایسین ‮‭130‬ متر؛ کوهپایه ای= جاده ی منطقه ی حفاظت شده ی کوه گنو ‮‭1540‬ متر؛ کوهستانی= ارتفاعات منطقه ی حفاظت شده ی گنو ‮‭2450‬ متر و استان اردبیل: جلگه ای= دشت مغان، عمران آباد ‮‭145‬ متر؛ کوهپایه ای= مراتع امتداد جاده قبل از شهر گرمی ‮‭1485‬ متر؛ کوهستانی= ارتفاعات شرقی مشرف به دریاچه ی نیور ‮‭2750‬ متر) به عنوان نمونه ای از تفاوت های اقلیمی در عرض جغرافیا، جمع آوری و با مراجعه به کلیدهای معتبر و نیز مقایسه با نمونه های تیپ موزه ی حشرات هایک میرزایانس مرور شناسایی شدند. سپس در راستای شناخت و حفظ منابع طبیعی و نیز جهت حصول مدیریت پایدار آفات، با تعیین نقشه ی پراکنش و تجزیه و تحلیل آماری داده های اکولوژیک، تغییرات زمانی و فضایی تنوع زیستی این ملخ ها به عنوان یک شاخص کاربردی بیولوژیک و اقلیمی در مطالعات آتی مورد بررسی قرار گرفت. محور اصلی این پژوهش شناسایی فون حشرات ایران و افزایش دانش اکولوژیک برای حفظ ذخایر ژنتیک کشور و تداوم بقای گونه های بعضا منحصر به فرد ایران در شرایط شکننده ای نظیر خشکسالی است. نتایج تحقیق نشان می دهد که با افزایش ارتفاع در منطقه ی کوهستانی دارای عرض جغرافیایی بیشتر (اردبیل)، تنوع زیستی نسبت به منطقه ی هم ارتفاع با عرض جغرافیایی کمتر (هرمزگان) افزایش می یابد ولی این غنای زیستی در مناطق کوهپایه ای و جلگه ای با عرض های جغرافیای بررسی شده تفاوت قابل ملاحظه ای ندارد. همچنین بر اساس شاخص های ‭Margalef‬، ‭Menhinick‬، ‭Shannon ‬و ‭Berger-Parker ‬در منطقه ی با عرض جغرافیایی کمتر (متناسب با کاهش ارتفاع) غنای گونه ای افزایش می یابد در حالی که این روند در منطقه ی با عرض جغرافیایی بیشتر برعکس است و غنای گونه ای با کاهش ارتفاع کاهیده می گردد. این یافته ها در مدیریت آفات راست بالان مراتع و مزارع مجاور اهمیت به سزایی دارد و می تواند سنگ راه بازگشت بسیاری از مزارع و باغات کوهپایه ای کم بازده ی تازه احداث شده ی در دودهه ی اخیر به مراتع و جنگل ها، به عنوان منابع و میراث طبیعی باشد. لغات کلیدی: تنوع زیستی، راست بالان، ‭Acridinae‬، غنای گونه ای، مرتع، ارتفاع، ایران