بررسی نقش اخلاق و دین در حفاظت از منابع آب در مناطق پسته کاری شهرستان های انار و رفسنجان

به دلایل ضعف دانش بشری در مدیریت منابع طبیعی، ناشناخته ماندن نقش اخلاق و دین در حفاظت از این منابع، چند بعدی بودن مباحث مدیریت پایدار منابع آب، شبهه ناکارآمدی دین در ایجاد توسعه پایدار و تغییر دیدگاه های دانشمندان علم مدیریت منابع، نیاز است تا نقش اخلاق و دین در مدیریت و حفاظت از منابع آب مورد بررسی قرار گیرد. در این مطالعه، با استفاده از نمونه ‮‭104‬ تایی از پسته کاران و به کارگیری روشهای لاجیت و آنالیز واریانس، نقش اخلاق و دین در حفاظت از منابع آب زیر زمینی در شهرستان های انار و رفسنجان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که در حال حاضر در استفاده از منابع آب، به اصول اخلاقی و دینی توجه لازم نشده و این اصول نقش کمی در حفاظت از این منابع داشته اند. به طوری که ‮‭90‬ درصد کشاورزان همچنان با کمبود آب مواجه هستند. ‮‭54‬ درصد کشاورزان مورد مطالعه، علیرغم حرام دانستن برداشت غیر مجاز آب، این کار را انجام می دهند. افزون بر آن، با محدودتر شدن منابع آب، حرمت شکنی اصول اخلاقی و دینی به شدت افزایش می یابد. مهمترین عامل این بی توجهی نیز عدم اطلاع کشاورزان از جایگاه برخی از اصول اخلاقی و دینی در حفاظت از منابع آب می باشد. بنابراین اطلاع رسانی و آموزش توسط دانشمندان مذهبی و ادارات دولتی و تکرار مداوم آن، میتواند نقش موثری در به کار گیری اصول اخلاقی و دینی در حفاظت از منابع آب داشته باشد. به طوری که قبح و زشتی برداشت غیر مجاز از منابع آب در نزد کشاورزان کاملا مشخص شود. نتایج همچنین نشان داد که به کارگیری تشکلهای غیردولتی مبتنی بر اصول اخلاقی و دینی نیز میتواند نقش مهمی در این خصوص داشته باشند. با این وجود، بر اساس نتایج مطالعه، اگر دقت لازم در این زمینه صورت نگیرد، این تشکلها شاهد حضور افراد حریص و غوغا سالار خواهد شد که نتیجه معکوس دارد. بنابراین بایستی در شکل گیری چنین تشکل هایی دقت لازم صورت گیرد. علاوه بر این، نتایج مطالعه حاکی از آن است که کشاورزان از سه ابزار اطلاع رسانی (رادیو و تلویزیون)، ارشادی (تشکیل کمیته شرعی در اداره آبیاری) و تنبیهی (اعلام اسامی چاه های متخلف از تریبون نماز جمعه)، استقبال می کنند، بنابراین پیشنهاد میگردد تا از این ابزارها نیز در جهت حفاظت از منابع آب استفاده مناسب صورت گیرد. واژه های کلیدی: پسته، حفاظت از منابع آب، اخلاق، دین