انتخاب ارقام جدید متحمل به کم آبی آفتابگردان

خصوصیات زراعی و عملکرد دانه هیبریدهای آفتابگردان با هدف شناخت هیبریدهای برتر و مناسب برای کاشت در مناطق مختلف کشور در شرایط کم آبی مطالعه شدند. دوازده هیبرید آفتابگردان شامل پنج هیبرید جدید و هفت هیبرید تجاری آفتابگردان بودند که در چهار منطقه کرج، مشهد، اسلام آباد و همدان به مدت دو سال ارزیابی شدند. هیبریدها در سه شرایط آبیاری مطلوب، تنش متوسط و شدید ارزیابی شدند. در شرایط مطلوب، زمان آبیاری کلیه تیمارها (کرتها) بر اساس 60 میلیمتر تبخیر از تشتک تبخیر کلاس A از زمان کاشت تا زمان رسیدن گیاه در نظر گرفته شد. در شرایط تنش کم آبی، زمان آبیاری کلیه کرتهای آزمایشی تا مرحله 10-8 برگی بر اساس 60 میلیمتر تبخیر و پس از آن در شرایط تنش متوسط و شدید به ترتیب بر اساس 120 و 180 میلی متر تبخیر از تشتک تبخیر آبیاری شدند (زمان اعمال تیمار تنش قبل از نمو زایشی در نظر گرفته شد). تنش خشکی بر صفات طول دوره رشد و نمو زایشی ، ریختی، عملکرد دانه و صفات وابسته به آن موثر بود. تنش کم آبی باعث کاهش ارتفاع گیاه و قطر طبق آفتابگردان در کلیه هیبرید های مورد بررسی شد. . به دنبال کاهش قطر طبق، تعداد دانه در طبق کاهش یافت. وزن هزار دانه نیز تحت تاثیر تنش قرار داشت و در هر دو سال انجام آزمایش با وقوع تنش کاهش یافت. عملکرد در شرایط تنش با کاهش قابل توجهی در هر دو سال انجام آزمایش مواجه گردید. با توجه به کاهش تعداد دانه در طبق، وزن هزار دانه که به واسطه کاهش رشد گیاه در شرایط تنش اتفاق افتاد، عملکرد نیز کاهش یافت. با افزایش شدت تنش از عملکرد دانه بیشتر کاسته شد.در کرج هیبرید های برزگر، سانبرو، آذرگل و G6 x R-43 در دو شرایط تنش کم آبی متوسط و شدید از عملکرد دانه بیشتری در مجموع شرایط برخوردار بودند. در اسلام آباد در مجموع دو شرایط فرخ و برزگر SHF81-90و G6 x R-43 برتر بودند. در همدان هیبریدهای قاسم، و G5 x R-43 و آذرگل از عملکرد دانه بالاتری در شرایط مختلف رطوبتی برخوردار باشند. در مشهد برزگر و G6*R.43 متحمل ترین بودند. با توجه به نتایج بدست آمده به نظر می رسد هیبریدهای برزگر و G6 x R-43 از عملکرد دانه بالاتری نسبت به سایرین برخوردار بود.واژه های کلیدی: اجزا عملکرد دانه، تشت تبخیر، تلاش زاد آوری، شاخص برداشت، صفات مورفولوژیک