اثر تاریخ کشت و ضد عفونی بذر در کنترل بیماری های ویروسی گندم در شهرستان لردگان

در بررسی های مزرعه ای طی دو سال زراعی (1383 الی 1385)، در دشت خانمیرزا از شهرستان لردگان، اثر تاریخ کشت و تیمار بذر گندم با حشره کش جذبی ایمیداکلوپرید برای کنترل بیماری های ویروسی دارای ناقل طبیعی ارزیابی شد. در این آزمایش از گندم زمستانه رقم الوند استفاده گردید. تیمارهای آزمایشی شامل پنج تاریخ کشت (10 مهر، 25 مهر، 10 آبان، 25 آبان و 10 آذر) با و بدون تیمار بذر بود. آزمایش بصورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. نتایج آزمایش بر اساس میزان و شدت بیماری در کرت ها و مقایسه عملکرد و اجزا عملکرد گندم و جو در کرت های آزمایشی در زمان برداشت ارزیابی شد. در هر دو سال عملکرد دانه گندم در تاریخ کشت دهم مهر ماه شدیدا کاهش یافت و از 4/23 تا 57% بوته های گندم علایم بیماری را نشان دادند. در تاریخ کشت های 25 مهر و 10 آبان در هر دو سال عملکرد دانه و اجزا عملکرد بیشترین مقدار بود. در کرت های تیمار بذر با ایمیداکلوپرید بسته به تاریخ کشت در مقایسه با کرت های بدون تیمار بذر عملکرد دانه گندم از 4 تا 1/52% افزایش نشان داد. بطور کلی تیمار بذر و تاریخ کشت اثر معنی داری در کنترل بیماری های ویروسی گندم (بجز WSMV) ، عملکرد دانه و اجزا عملکرد گندم و جو در شهرستان لردگان دارد (1%= P). وضعیت آلودگی کرت های آزمایشی به بیماری هی ویروسی و فراوانی ویروس ها با استفاده از آزمون DAS- ELISA با آنتی سرم های BYDV-PAV، BYDV-RPV، BYDV-MAV،WDV، WSMV و با آزمون TAS-ELISA با آنتی سرم های MIMV و BYSMV مورد سنجش قرار گرفتند. میزان آلودگی به BYDVs، WSMV، MIMV، BYSMV به ترتیب از بیشترین به کمترین بود. برای بررسی پراکنش بیماری های ویروسی گندم در استان چهارمحال و بختیاری در بهار 1386 با بازدید از مزارع گندم استان تعداد 398 نمونه گندم با علایم مشکوک به بیماری های ویروسی جمع آوری شد. نمونه ها با استفاده از آزمون DAS- ELISA با آنتی سرم های BYDV-PAV، BYDV-RPV، BYDV-MAV،WDV، WSMV و با آزمون TAS-ELISA با آنتی سرم های MIMV و BYSMV مورد سنجش قرار گرفتند. نتایج نشان داد حدود 64 درصد نمونه ها به یک یا چند ویروس آلوده بودند. میزان آلودگی به BYDVs، MIMV، BYSMV و WSMV به ترتیب 27، 5/25، 5/21 و 5/20 درصد بود. آلودگی در مزارع گندم آبی بیشتر از مزارع دیم بود، همچنین میزان بیماری در مزارع با تاریخ کشت زودهنگام (قبل از نیمه مهر ماه) بالا بود. 34 درصد نمونه ها به دو تا چهار ویروس آلوده بودند. بیشترین آلودگی مخلوط مربوط به سروتیپ های BYDVs با WSMV یا BYDVs با MIMV بود. در مناطق معتدل استان میزان آلودگی به MIMV بیشتر از سایر ویروس ها بود و در مناطق سرد نیز WSMV و سروتیپ های BYDVs غالب بودند.تعدادی از نمونه های گندم به WDV آلوده بودند، این اولین گزارش از WDV در گندم از ایران می باشد.واژه های کلیدی : بیماری های ویروسی گندم، تاریخ کشت، گندم، ایمیداکلوپرید، استان چهارمحال و بختیاری