جمع آوری و شناسایی آفات بذرخوار گیاهان علوفه ای (به جز لگوم ها)

بیش از 70 گونه از 18 خانواده از گیاهان علوفه ای غیر لگوم شامل جاشیر, کوخیا, اروشیا و وشا از جمله مهمترین گیاهان خوشخوراک دام محسوب می شوند. گونه های متعددی از حشرات از بذور این گیاهان تغذیه کرده و مانع ازدیاد و تجدید حیات آنها در رویشگاه های طبیعی می شوند. لذا شناسایی و کنترل این آفات حایز اهمیت زیاد است. در این تحقیق که از سال 1388 الی 1392 روی 75 گونه علوفه ای و دارویی غیرلگوم شناخته شده در سطح مراتع 15 استان کشور به مرحله اجرا در آمده است با انتخاب ایستگاه های نمونه برداری، از زمان گلدهی گیاهان علوفه ای و دارویی غیر لگوم تا بذر دهی، خمیری شدن و رسیدن کامل بذرها هر 15 روز یکبار از نظر آلودگی به حشرات مورد بازدید و نمونه برداری قرارگرفته اند. نمونه برداری با تمرکز روی رویشگاه های طبیعی و مراکز تولید بذر انجام گردیده است. نمونه ها بطور مجزا در کیسه های کاغذی قرار داده شده و به آزمایشگاه منتقل و به صورت تفکیک شده در ظروف شیشه ای یا پلاستیکی با درپوش پارچه ای قرار می گرفتند. در آزمایشگاه با شکافتن غلاف بذر وضعیت بذور از نظر آلودگی به حشرات بذرخوار مورد بررسی قرارگرفته و در صورت وجود لاروهای در حال تغذیه از ظروف پرورش پلاستیکی در ابعاد مختلف برای دستیابی به حشرات کامل استفاده شده است. حشرات جمع آوری شده از بذور مورد نظر بیشتر متعلق به راسته های بال غشاییان (Hymenoptera) و سخت بالپوشان (Coleoptera) هستند. البته میزان خسارت وارد شده به بذور گیاهان مرتعی بسته به گونه گیاه، گونه حشره بذرخوار و مناطق مختلف اکولوژیک کشور متفاوت بوده است. در این بررسی در مجموع حدود گونه حشره بذرخوار از راسته های Coleoptera (15 گونه از خانواده Bruchidae شامل 4 گونه میزبان جدید و یک گونه جدید برای ایران تحت عنوان Caryedon mesra (Johnson, 2003) )؛ و Hymenoptera (10گونه، یک گونه جدید برای ایران)؛Hemiptera (39 گونه از 30 جنس و 4 خانواده شامل 4 گونه جدید و 20 گونه میزبان گیاهی جدید برای ایران ) جمع آوری گردید . در این تحقیق5 گونه سوسک سرخرطومی بذر خوار از خانواده Curculionidae شامل Lixus furcatus،Mecinus pyraster،Mecinus ictericus Catapion seniculus، Mecinus labilis شناسایی شدند. در این بررسی 4گونه مگس Tephritidae شامل گونه های: Trupanea stellata، Campiglossa producta، Tephritis praecox, Tephritis sp.و 4 گونه پشه گالزا شامل گونه های Pseudokochiomyia vicina ،Baldratia dendroides،Rhopalomyia botryosa،Rhopalomyia heteropalpis مورد شناسایی قرار گرفتند. در استان فارس از روی گیاه وشا Dorema ammoniacum(.D.Don). سه گونه ی مختلف زنبور از بالا خانواده ی Chalcidoidae جمع آوری گردید که از این میان گونه ی Systole eremodauci Zerova, (1994) از خانواده ی Eurytomidae برای اولین بار از ایران گزارش می گردد. در استان چهار محال و بختیاری زنبور Bruchophagus abnormis Zerova 1984 متعلق به خانواده Eurytomidae از روی بذر جاشیر Prangus ferulaceae جمع آوری گردید که اولین گزارش این زنبور برای فون ایران می باشد. چندین خانواده از زنبورهای پارازیتویید دیگر جمع آوری و برای شناسایی آنها اقدام شد ولی هنوز نام گونه ها مشخص نشده است. کلید واژه: مرتع- گیاهان علوفه ای غیر لگوم- حشرات- بذر خوار- سرخرطومی