کاربرد تکنیک های تشخیص سریع در ارزیابی سلامت هشت رقم تجاری مرکبات منطقه دزفول نسبت به بیماری های مهم مرکبات

مرکبات از جمله درختان چوبی متعلق به خانواده Rutaceae است که با ورود به بازارهای بین المللی از اهمیت بالایی برخوردار شد. ایجاد ارقام و دورگ های طبیعی مرکبات در دهه اخیر بشدت افزایش یافته است که از این بین واریته های تجاری مانند گریپ فروت، لمون ها، لایم ها، پرتغال ها و نارنگی ها در بیش از 140 کشور دنیا کشت و کار می شوند. اولویت های متفاوت مصرف کنندگان، دامنه گسترده کشت و کار، کاهش در بیماری های پس از برداشت و سود دهی محصولات حاصل از فرآوری، از جمله دلایل افزایش سطح زیر کشت در دنیا بشمار می رود. بازار تجارت جهانی، سود دهی بالای صنعت مرکبات را تسهیل کرده و در سال 2017 رشدی در حدود بیش از 100 میلیون تن داشته است. اگرچه ایران یکی از کشورهای پیشرو در زمینه تولید مرکبات بشمار می آید، لیکن خسارات ناشی از عوامل بیماریزا منجر به کاهش عملکرد و پایداری ارقام شده که این امر می تواند در نهایت این صنعت را بشدت تهدید نماید. این عوامل بیماریزا به گروه های مختلف تاکسونومیک تعلق داشته و اغلب منجر به بروز بیماری هایی می شوند که توان تولید و صفات محصول را تحت تاثیر نامطلوب قرار می دهد. البته این تهدیدات می تواند بعنوان نیروی محرکه انجام تحقیقات گسترده بر روی بیماری های گیاهی به منظور جلوگیری از وقوع و گسترش بیماری ها بشمار آیند.هدف از این مطالعه، شناسایی بیماری های مهم استابورن (ریز برگی) مرکبات Spiroplasma citri، گرینینگ Candidatus liberibacter africanus، جاروی جادوگر Candidatus phytoplasma aurantifolia، بیماری اگزوکورتیس با عامل ویروییدی Citrus exocortis viroid (CEVD)، ویرویید کاکسیای مرکبات با عامل Citrus Cachexia Viroid، تریستزای مرکبات با عامل ویروسی Citrus tristeza virus (CTV)، پسوروز مرکبات با عامل ویروسی Citrus psorosis virus (CPsV)، شانکر مرکبات با عامل باکتریایی Xanthomonas axonopodis pv. Citri در مکزیکن لایم، لیسبون لمون، گریپ فروت، پرتغال والنسیا، نارنگی پرل، تانجلو و پرتغال مارس، لیمو شیرین با استفاده از روش های سرولوژیک و مولکولی بود. نتایح حاصل از انجام آزمون های شاخص، الیزا و RT-PCR دامنه متفاوتی از آلودگی را در نمونه های مور مطالعه نشان داد. لذا، وجود عوامل مختلف بیماریزا در یکی از مهمترین نواحی کشت و پرورش، همانگونه که گزارش شد، زنگ خطری در جهت انجام اقدامات لازم در راستای ممانعت از گسترش این عوامل محسوب می شود. همچنین، نتایج این تحقیق، امکان ارایه خط مشی کارآمد جهت اتخاذ رویکردهای مدیریتی مناسب بمنظور کنترل عوامل بیماریزا در مرکبات و تولید گیاهان عاری از بیماری خصوصا در برنامه های صدور مجوز سلامت و یا ایجاد باغات جدید را میسر می سازد.واژه های کلیدی: مرکبات، گیاه مادری، روش های سرولوژیک، RT-PCR