اثر تنش کم آبیاری در مراحل مختلف رشدی بر عملکرد کمی و کیفی علوفه دو گونه شبدر ایرانی و شبدر برسیم

به منظور ارزیابی عملکرد علوفه و تحمل به تنش کم آبیاری در مراحل مختلف رشدی شبدرهای ایرانی و شبدر برسیم، پروژ ه ای به صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج به مدت دو سال( 95-1394) زراعی اجرا شد.در این آزمایش کرت اصلی در 5 سطح شامل تیمارهای آبیاری (1 = آبیاری در تمام مراحل رشد بر اساس عرف منطقه هفته ای یک بار صورت می گیرد ( شاهد)، 2-آبیاری تا برداشت چین اول به صورت عرف هفته ای یک بار و تنش کم آبیاری بعد از برداشت چین اول و چین دوم ، هر 10 روز یک بار صورت می گیرد،3- آبیاری تا برداشت چین اول به صورت عرف هفته ای یک بار و تنش کم آبیاری بعد از برداشت چین اول و چین دوم ، هر 15 روز یک بار صورت می گیرد، 4- تنش کم آبیاری از ابتدای بهار با شروع رشد مجدد و بعد از برداشت چین اول و چین دوم ، هر 10 روز یک با آبیاری صورت می گیرد و 5-تنش کم آبیاری از ابتدای بهار با شروع رشد مجدد و بعد از برداشت چین اول و چین دوم و هر 15 روز یک با آبیاری صورت می گیرد) و کرت فرعی در دو سطح شامل ارقام دو گونه شبدر ایرانی و شبدر برسیم بود. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر سال، تنش کم آبیاری، رقم و اثر متقابل تنش کم آبیاری× رقم بر عملکرد علوفه تر، علوفه خشک، ارتفاع بوته و میزان کلروفیل معنی دار شد، که این بیانگر عکس العمل متفاوت ارقام شبدر در سطوح مختلف کم آبیاری است. مقایسه سطوح تنش کم آبیاری نشان داد که بیشترین عملکرد علوفه تر و علوفه خشک به تر تیب با 31/83 و 28/12 تن در هکتار از تنش 1 ( آبیاری نرمال) و کمترین میزان با 72/56 و 66/9 تن در هکتار از تنش 5 ( آبیاری با فاصله 15 روز یک بار) به دست آمد. همچنین بیشترین ارتفاع بوته در چین اول و دوم به ترتیب با 49/63 و 23/47 سانتی متر از تنش 4( آبیاری با فاصله 10 روز یک بار) و بیشترین میزان کلروفیل در چین اول و دوم به ترتیب با 64/42 و 94/35 عدد اسپد مربوط به تنش1 بود. نتایج صفات کیفی علوفه نشان داد بیشترین درصد پروتیین با 29/19 درصد از تنش1 و بیشترین درصد ADF و درصد فیبر به ترتیب با 90/34 و93/28 درصد از تنش 5 بدست آمد. مقایسه میانگین اثر متقابل تنش کم آبیاری× رقم نشان داد بیشترین عملکرد علوفه در تنش1 مربوط به شبدر برسیم رقم الیت با 51/88 تن علوفه تر و 66/14 تن در هکتار علوفه خشک بود. مقایسه چین ها نشان داد در چین اول و دوم شبدر برسیم رقم اکیناتون با 91/77 و 83/60 سانتی متر در تنش4 بیشترین ارتفاع بوته و در چین اول شبدر ایرانی رقم زابل با عدد 06/49 در تنش1 و در چین دوم شبدر برسیم رقم اکیناتون با عدد 78/40 در تنش4 دارای بیشترین میزان کلروفیل بودند. نتایج صفات کیفی نشان داد که بیشترین درصد پروتیین با 42/20 درصد مربوط به شبدر برسیم رقم Win در تنش 3 ، بیشترین درصد ADF با 87/35 درصد مربوط به شبدر ایرانی رقم اقلید در تنش3 و بیشترین درصد فیبر با 08/30 درصد مربوط به شبدر ایرانی رقم الشتر در تنش 2 بود. به طور کلی تنش کم آبیاری بر عملکرد کمی و کیفی علوفه ارقام شبدر تاثیر معنی دار دارد و هر چه تنش کم آبی شدیدتر باشد عملکرد کمی و کیفی بیشتر کاهش می یابد. در این پژوهش اثر تنش های 1،2 و 3 بر عملکرد کمی و کیفی علوفه کمتر و تقریبا مشابه ولی اثر تنش های 4 و5 شدیدتر بود، به طوری که در تنش 5 نسبت به تنش 1 (آبیاری در شرایط نرمال) عملکرد علوفه تر 30 درصد و عملکرد علوفه خشک 21 درصد کاهش یافت. کلمات کلیدی : شبدر ، تنش خشکی، عملکرد علوفه و صفات کیفی.