فرش دستباف ایرانی ۱

23 اسفند 1403 - خواندن 3 دقیقه - 324 بازدید
حسین عدالتی: فرش دستباف ایرانی
«هنر- صنعت فرش دستباف ایرانی»،  از نشانه های شکوفایی و اعتلای علمی و فناوری انسان،  به عنوان «نماد شکوفایی فرهنگی و هویتی در سبک زندگی ایرانی» است. 
«فرش دستباف در سبک زندگی ایرانی»  از جنبه های اقتصادی، فرهنگی، هنری، زیباشناسی و هویتی،  دارای قابلیت ها و کارکردهای مختلف،  نظیر: «اشتغال زایی، جلوگیری از مهاجرت بی رویه، غنی سازی اوقات فراغت و بیکاری، سالم سازی اجتماعی و کمک هزینه زندگی، افزایش تولید ناخالص داخلی، توسعه صادرات غیر نفتی به عنوان یک عامل ارزآور در اقتصاد مقاومتی،  و قابلیت علمی و عملی جهت: توسعه و جاودانگی صنایع و هنرهای دستی- سنتی،  به عنوان صنعت و هنر اصیل و میراثی گرانقدر، 
واجد اهمیت و اولویت تحقیق و مطالعه علمی» است (بخشی از مقاله عدالتی،1392).

«فرش دستباف» با وجود سابقه تاریخی و قدمت کهنی که در سرزمین ایران دارد 
به لحاظ شناخت موضوعی و محتوایی به ویژه با نگاهی علمی، مبحث جدیدی است. 

فرش چون آیینه عرش، بازتابی از نگاره ها، طرح و نقش های نمادین 
با الهام از باورها، اندیشه ها و آرزوهای انسان فرش نشین است. 

«فرش» کلمه ای عربی، به معنی گستردن و گستردنی، و هر چیز که گسترده شود، قالی و پلاس و بستر و نظایر آن را شامل می شود. «قالی»، مآخوذ از کلمه ترکی قالین می باشد به معنی فرش بزرگ پرزدار که با نخ و پشم به رنگها و نقوش مختلف می بافند، و قالی کوچک را «قالیچه» گویند(عمید،1391). 

فرش در بین عامه مردم به زیراندازی گفته می شود که با مواد اولیه طبیعی مانند الیاف پنبه، پشم، ابریشم، کتان یا مصنوعی، بصورت دستی یا ماشینی بافته شود(دانشگر،1390). 

معمولا" اصطلاح «فرش دستباف» برای قالی و انواع آن استفاده می شود و گلیم، زیلو، جاجیم و پلاس اگرچه با دست بافته می شود اما عنوان فرش دستباف ندارد(دانشگر،1390). 

منظور از «فرش یا قالی دستباف» در این مقاله، آنچه که بوسیله دست از تار و پود بهم بافته پرزدار تشکیل شود؛ بطوریکه نخ پرز یا خامه با دست دور هر تار گره خورده یا پیچانده شود و دو انتهای آزاد این نخ سطح رنگین، نقشه دار و فرم فرش را تشکیل دهد. 
در این فرشها بعد از هر رج گره زدن، یک یا چند پود گذاشته می شود که با کوبیدن شانه بر آنها محکم می گردند(بازار جهانی فرش،1364).