آشنائی با مهندسی معدن و صنایع معدنی

Acquainting of Mining Engineering & Mining Industries

تعریف معدن

گاهی اوقات از طریق رسانه های گروهی با خبر می شویم که مثلا «یک معدن بزرگ مس کشف شد». واضح است که چنین مطلبی صحیح نیست، زیرا اگر به چنین محلی معدن گفته شود، بایستی سال ها پیش کشف شده باشد. به طور کلی برای اینکه یک استعداد بالقوه از منابع معدنی موجود در طبیعت به کانسار تبدیل شود باید یکسری عملیات اکتشافی روی آن صورت گیرد.پس از پی جویی و اکتشاف کانسار و آگاهی از اینکه که کانسار در شرایط فنی و اقتصادی موجود قابل بهره برداری است، بایستی برای ذخیره ماده معدنی اکتشاف شده، معدن طراحی شود. یعنی اینکه ابتدا مشخص شود بهترین راه دست یابی به ماده معدنی چیست. پس از طراحی و انجام حفریات آماده سازی و احداث شبکه معدن، که معمولا چندین سال طول می کشد، آنگاه می توان محل مورد نظر را معدن (Mine) نامید.

معادن به دو دسته کلی تقسیم می شوند:

معادن سطحی

معادن زیرزمینی

هر کدام از دسته های بالا دارای زیر مجموعه های مختلفی هستند که با توجه به نوع ماده معدنی و شکل کانسار دسته بندی می شوند.

یک نوع از دسته بندی معادن شامل نوع ماده معدنی می شود که به دو دسته فلزی و غیر فلزی و در دسته بندی دیگر به زغالی و غیر زغالی تقسیم می شود.

صنعت معدن و اهمیت آن

معدن کاری، صنعت پیچیده ای است که بر مبنای بسیاری از رشته های صنعتی دیگر بنا شده است و بنابرین مطالعه در مورد چنین صنعتی، مشکلات خاص خود را دارد.مشکل اصلی در این زمینه آن است که معدنکاری، صنعت آشنایی برای همه نیست و کمتر کسی بجز متخصص این صنعت با آن آشنا هستند.

اهمیت منابع معدنی چه در زمان صلح و چه در زمان جنگ بر کسی پوشیده نیست. در حقیقت می توان گفت کشورهایی از نظر صنعتی موفقیت یافته اند که یا خود دارای منابع معدنی مهم بوده اند و یا به آسانی از منابع معدنی سایر کشورها بهره برداری کرده اند.

معدنکاری و کشاورزی صنایع پایه کشورها می باشند. کشاورزی مواد اولیه خوراکی، پوشاکی و تا حدودی بعضی مصالح ساختمانی را تامین می کند ولی به کمک معدنکاری، مواد اولیه مورد نیاز صنایع مختلف تامین می شود.

مواد اساسی ساختمان سازی نظیر سنگ های طبیعی، ماسه، رس و مواد اولیه سیمان، با فعالیت های معدنی تامین می شود. تهیه تمام سوخت ها مثل گاز طبیعی، نفت و زغالسنگ، زمینه دیگری از فعالیت های معدنی است.

به عنوان نمونه دیگری از کارهای معدنی، می توان از استخراج گوگرد، زغالسنگ، مواد دیر گداز، طلا، نقره، مس، سرب، روی، آهن و آلومینیوم، که اهمیت آنها در صنایع بر کسی پوشیده نیست، نام برد. موادی نظیر فسفات ها، پتاس، نیترات و گوگرد نیز برای صنایع شیمیایی اهمیت بسیار دارد.

صنایع معدنی

صنایع معدنی به طور کلی به صنایعی اطلاق می شود که در هر یک از مراحل اکتشاف، تجهیز، استخراج، کانه آرایی و فرآوری مواد معدنی، ذوب و یا حتی بسته بندی و صادرات آنها استفاده می شود.

مواد معدنی، خود شامل محدوده وسیعی از مواد است که از معدن استخراج می شود و طبق اصول اولیه طبقه بندی، حتی موادی نظیر نفت و گاز نیز از جمله مواد معدنی محسوب می شوند. البته در ایران، به دلیل اهمیت بالای نفت و گاز در تولید ناخالص داخلی و صادرات، نفت و گاز را معمولا جدا از صنایع معدنی قرار می دهند.

مهندسی معدن چیست؟

مهندسی معدن (Mining engineering) مجموعه علوم، روش ها و فنونی است که از اکتشاف یک کانسار (ذخیره معدنی با ارزش اقتصادی) آغاز و تا فرآوری آن ادامه دارد . البته کانسار باید از نظر اقتصادی ارزش و صرفه کافی را داشته باشد تا بتوان کار اکتشاف و استخراج (که فرآیندهایی پرهزینه هستند) را در آن انجام داد. از آنجا که از سالیان بسیار قبل، انسان ها به دنبال کشف طلا و برخی از مواد معدنی ارزشمند بوده اند، شغل مهندسی معدن دارای قدمت زیادی است.

مهندسی معدن به عنوان اولین رشته مهندسی آکادمیک تاریخ برای اولین بار درانگلستان پایه گذارده شده است. اولین علمی است که بشریت از ابتدای وجود خود تاکنون با آن ارتباط نزدیکی داشته است. معدنکاری به علت شرایط سخت کاری، یکی از ۱۰ حرفه دشوار جهان شناخته شده است.