سازمان جهانی مالکیت فکری و ثبت اختراع در ایران
سازمان جهانی مالکیت فکری و ثبت اختراع در ایران
پیدایش سازمان جهانی مالکیت فکری به
رویدادی در سال 1873 باز میگردد. در این سال
اغلب مدعوین این نمایشگاهی تحت عنوان نمایشگاه بین المللی مبتکرین در وین برگزار گردید. نمایشگاه را به دلیل "سرقت افکار" و عدم احترام به اموال معنوی تحریم نمودند. در پی تلاشهای صاحب نظران، ده سال بعد کنوانسیون پاریس در سال 1883 برای حمایت از دارایی فکری برپا گردید و کشورهای عضو برای انجام وظایف، یک اداره ی بین المللی ایجاد نمودند. در سال 1886 کنفرانس برن با هدف حمایت از آثار ادبی و هنری پا به عرصه ی ظهور گذاشت و اداره ای نیز برای انجام امور اداری آن ایجاد گردید. در سال 1967 کنوانسیونی به نام تاسیس سازمان جهانی دارایی فکری در استکهلم با هدف ایجاد هماهنگی بین این دو اداره و توسعه ی ابزار الزم برای انطباق و روزآمد نمودن آنها تشکیل گردید و در سال 1970 با نام وایپو آغاز بکار نمود. در سال 1974 این سازمان به عنوان یکی از شانزده آژانس وابسته به سازمان ملل معرفی گردید تا بتواند فعالیتهای دارایی فکری را ارتقاء بخشد و انتقال فناوری را به کشورهای در حال پیشرفت تسهیل نماید و بدینوسیله توسعه ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را ایجاد نماید. طبق ماده ی 27 منشور حقوق بشر سازمان ملل حق دارایی فکری افراد از حمایت منافع مادی و معنوی حاصل از تولیدات علمی، ادبی و هنری بهره مند میگردند. در دارایی فکری نیز مانند دیگر حقوق مالکیت، خالق یا مالک پروانه ی ثبت اختراع، نشان تجاری و حق چاپ و تکثیر از منافع اثر یا سرمایه ی خود بهره میبرد.بخش مرکزی این سازمان در حال حاضر در ژنو واقع گردیده است.
اهداف سازمان وایپو
براساس ماده 3 کنوانسیون استکهلم اهداف این سازمان عبارتند از: ارتقاء حمایت از دارایی فکری در جهان از طریق همکاری های متقابل دولت ها و وایپو با سازمان های مشابه بین المللی؛
ایجاد هماهنگی و حصول اطمینان از همکاری های اجرایی اتحادیه های پاریس و برن.
در مورد هدف اول:
وایپو کشورهای عضو را برای انعقاد معاهدات جدید بین المللی تشویق مینماید؛
قوانین ملی مربوط به دارایی فکری را تصحیح مینماید؛
به کشورهای در حال توسعه کمک های فنی مینماید؛
اطلاعات مربوطه را جمع آوری و اشاعه مینماید؛
وظایف سازمان وایپو
طبق ماده ی چهار کنوانسیون وین استکهلم وظایف این سازمان اینگونه تعریف شده است:
طراحی و توسعه ی ابزاری الزام آور برای افزایش کارآیی و اثربخشی فرآیند حمایت از دارایی فکری در دنیا و کمک به تصویب قوانین ملی در این زمینه؛
نظارت بر وظایف اجرایی اتحادیه های برن، پاریس و اتحادیه های وابسته؛
همکاری در ایجاد، تشویق و حمایت از اجرای توافق نامه های بین المللی در حمایت از دارایی
فکری؛
مساعدت های قانونی و فنی در مورد دارایی فکری به کشورهای عضو؛
ارایه ی خدمات و فعالیت های مقتضی در جهت تسهیل حمایت از دارایی فکری و تدارک امکان
ثبت بین المللی آنها.
ارکان و ساختار وایپو
سازمان وایپو دارای دو رکن اساسی است:
مالکیت صنعتی.اختراعات، نشان تجاری، طراحی صنعتی حق تالیف در آثار ادبی، موسیقی، هنری، عکاسی و زمینه های صوتی تصویری
همچنین این سازمان دارای چهار پیکر اصلی میباشد:
مجمع عمومی شامل کلیه ی کشورهای عضو وایپو و نیز اتحادیه ی برن و پاریس
کنفرانس شامل کلیه ی کشورهای عضو وایپو کمیته ی همکاری شامل 68 عضو از مجمع عمومی، کنفرانس و سوئیس.
معاهده همکاری ثبت اختراع
مدیریت و سازماندهی WIPO یکی از مهمترین معاهداتی که در سازمان جهانی مالکیت فکری
می شود معاهده همکاری ثبت اختراع است که امکان حمایت از اختراعات را در کلیه کشورهای عضو تنها با ارائه یک اظهارنامه ممکن می سازد. در این سازمان مرکز حل اختالف وایپو (داوری و میانجیگری) که یک مرکز ارائه دهنده راه حل اختالفات به صورت غیر انتفاعی، بین المللی و بی
که یک بازار تعاملی در جهت ترویج Green WIPO طرف است و همچنین شبکه سبز وایپو
نوآوری و گسترش فن آوری های سبز است قرار دارد. از دیگر فعالیت های این سازمان پروژه کمک به مخترعان در خصوص نوشتن مدارک ثبت اختراع است که کارشناسان موسسه نوفن نیز جلساتی را در این خصوص در وایپو داشته اند.
مزیت ثبت اختراع ایران
مانند همه کشورها دارای ابعاد مختلفی است. به طور کلی ثبت اختراع در مزیت ثبت اختراع ایران یک کشور موجب ایجاد حمایت از مخترع و اختراع ثبت شده می گردد و پس از ثبت نهایی به مالک اختراع اجازه بهره برداری از نتایج نوآوری داده می شود.
پس از ثبت و اعطاء گواهی ثبت اختراع به مالک و مخترع بر طبق قانون به دو شکل از ثبت
اختراع حمایت می شود:
حمایت ایجابی که به مالک اختراع اجازه می دهد که از خلاقیت و تلاش ذهنی خود بهره برداری کند. حمایت سلبی که سایرین را مکلف می کند که به حقوق حاصل از ثبت اختراع احترام گذاشته و مانع از هر گونه نقض حق گواهی اختراع می شود. مالک اختراع حق انحصاری نسبت به ساخت، صادرات واردات، عرضه برای فروش و استفاده از فرآورده را بدست می آورد. بدین ترتیب، از انجام کلیه موارد ذکر شده بدون اجازه قبلی مالک جلوگیری به عمل می آید و شرایط مناسبی برای حضوری مطمئن در بازار ایجاد می شود. البته به مالک می بایست طی زمان مشخصی، تولید محصول را شروع کرده باشد تا بتواند از واردات آن جلوگیری کند. از سوی دیگر مالک یک اختراع، می تواند حق استفاده از آن را به سایرین تفویض نماید و در مقابل مبالغ و یا حق امتیاز دریافت کند. ثبت اختراع باعث افزایش ارزش تجاری اختراع و در نتیجه افزایش سود خواهد شد. حقوق ناشی از اختراع ثبت شده قابل انتقال به دیگران است و در صورت فوت صاحب حق به ورثه او منتقل می شود.