استفاده از برنامه جانبی ext-AHP در نرم افزار Arc GIS

استفاده از برنامه جانبی ext-AHP در نرم افزار Arc GIS

این برنامه جانبی توسط شرکت ESRI تنها برای استفاده غیر تجاری تهیه شده است. برنامه جانبی ext-ahp با نرم افزار Arc GIS 9.3 تست شده است و بر روی سیستم عامل ویندوز 7 اجرا شد. www.satecs.com سایت برود به رفرنس

نکته مسیر دسترسی به اکستنشن در سی دی یا اگر سی دی نبود در سایت را بگم

دسترسی به ext-ahp.dll

برای اجرای برنامه ابتدا باید فایل آن را بر روی هارد کامپیوتر خود کپی کنید. پوشه Bin در مسیر C:\Program Files (x86)\Arc GIS\Bin (در صورتی که نرم افزار Arc GIS را در درایو C نصب کرده باشید) بدین منظور مناسب است. البته می توان فایل برنامه را در هر پوشه دیگری کپی کرد. پس از کپی کردن فایل، جهت اجرای آن باید مراحل زیر را انجام دهید:

1- نرم افزارArc GIS را اجرا کنید.

2- در نوار منوی اصلی نرم افزار به منو Tools رفته و از آن Customize را انتخاب کنید.

3- در پایین پنجره ظاهر شده بر روی Add from file کلیک کنید.

4- به مسیری که فایل extahp.dll را کپی کرده اید بروید (C:\Program Files (x86)\Arc GIS\Bin) و آن را انتخاب کنید و بر روی Open کلیک و سپس پیغام ظاهر شده را تایید کنید.

5- در پنجره Customize، تب Commands را انتخاب و در لیست باکس Categories، Developer Samples را انتخاب کنید (با استفاده از نوار پیمایش به پایین بروید تا آن را بیابید).

6- در لیست باکس Commands، AHP را انتخاب کنید و با پایین نگه داشتن دکمه موشواره آن را به داخل محیط نرم افزار Arc GIS بکشید و در قسمت نوار ابزار استاندارد Arc GIS رها کنید.

7- بر روی Close کلیک کنید تا پنجره Customize بسته شود.

برنامه برای استفاده آماده است. در صورت اجرای مراحل فوق، محیط ArcMap شما باید شبیه شکل زیر باشد:

استفاده از برنامه جانبی ext-ahp

مثال: یافتن مناطقی که برای ساخت و ساز مناسب هستند.

در این مثال برای راحتی در انجام مراحل کار تنها سه معیار زیر در نظر گرفته شده است:

معیار 1: ضخامت شن و ماسه (ضخامت بیشتر مناسب تر است)

معیار 2: ارتفاع (مناطق مرتفع مناسب تر است)

معیار 3: شیب (شیب های کمتر مناسب تر است)

در ابتدا سه رستر را به محیط برنامه Arc GISاضافه کنید. (اشاره به مسیر رستر ها در سی دی و نحوه اد کردن) با توجه به اینکه تنها رسترهای عددی در برنامه ext-ahp ظاهر خواهند شد پس بنابراین کاربر باید همه معیارهای مکانیابی را در محدوده ای از ارزش ها به صورت رسترهای عددی طبقه بندی کند.

جهت طبقه بندی این سه رستر:

1- برنامه جانبی Spatial Analyst را به محیط Arc GIS اضافه کنید ( View\Toolbars و سپس انتخاب Spatial Analyst).

2- برنامه را فعال کنید ( Tools\Extensionsو سپس انتخاب Spatial Analyst)

3- در برنامه تحلیلگر فضایی بر روی Spatial Analystو سپس Reclassify کلیک کنید.

4- در پنجره باز شده در قسمت Input raster، slope را انتخاب کنید.

5- با کلیک بر روی دکمه Classify، در قسمت Classesتعداد 9 کلاس را انتخاب و بر روی Ok کلیک کنید.

6- در نهایت برای Output rasterیک مسیر ذخیره تعریف نمایید و بر روی Ok کلیک کنید.

مراحل بالا را برای دو رستر دیگر (sand و elevation) انجام دهید. رسترهای عددی ایجاد شده به محیط ArcMap اضافه می شود. در هر سه رستر، کلاس 9 دارای بیشترین و کلاس 1 دارای کمترین ارزش خواهد بود. به عبارتی در معیارهای 1 و 2 به ترتیب مناطق دارای بیشترین ضخامت شن و ارتفاع، بیشترین ارزش را خواهند داشت و در معیار 3 بیشترین ارزش ها مربوط به مناطق دارای کمترین شیب است. رستر نهایی مکانیابی ارزش هایی متناسب با رسترهای ورودی را خواهد داشت (در اینجا با توجه به اینکه رسترهای اولیه در 9 کلاس طبقه بندی شدند رستر مکانیابی دارای محدوده 1 تا 9 خواهد بود).

بر روی دکمه AHP که به نوار ابزار استاندارد اضافه کردید، کلیک کنید. یک پنجره ظاهر می شود که به شما اجازه می دهد که همه معیارهایی را که می خواهید برای تصمیم گیری بررسی کنید، تعریف نمایید.

در قسمت لیست آیتم Classified raster layers، سه رستر عددی را به نوبت انتخاب و بر روی دکمه فلش راست کلیک کنید تا به عنوان معیار برای تحلیل های بعدی تعریف شوند.

در این برنامه تا 20 معیار را می توانید جهت مکان یابی استفاده کنید و وجود حداقل 2 رستر برای انجام تحلیل ها ضروریست. با کلیک بر روی دکمه Next پنجره زیر ظاهر می شود:

یک ماتریس سه در سه از معیارهای تعریف شده تشکیل شده است. با توجه به اینکه در اکثر پروژه های مکان یابی تمام معیارها و لایه ها به یک اندازه اهمیت ندارند لذا برای بیان میزان برتری یک معیار بر معیار دیگر از ارزش های برتری استفاده می شود. این ارزش ها اعداد 1 تا 9 را شامل می شود که با استفاده از جدول زیر بیان می شوند:

اینکه کدام ارزش را به معیارها اختصاص دهیم از طریق پرسشنامه (نظر کارشناسان و متخصصین)، و یا نظر فرد تصمیم گیرنده تعیین می شود. در این مثال ارزش های برتری به صورت زیر در نظر گرفته شده اند:

جهت وارد نمودن ارزش های برتری به ماتریس برتری بر روی سلول مورد نظر دوبار کلیک کنید. یک پنجره برای وارد کردن ارزش مورد نظر ظاهر می شود:

در این مثال ارزش عددی 5 برای برتری معیار sand به معیار elevation در نظر گرفته شده است که با توجه به تعریف AHP برای این عدد (جدول)، نشان دهنده ارجعیت قوی معیار sand به معیار elevation می باشد (مناطق دارای ضخامت شن و ماسه نسبت به مناطق مرتفع جهت مکانیابی ساخت و ساز ارجعیت قوی دارند). با وارد نمودن عدد 5 و سپس کلیک بر روی Okارزش برتری مورد نظر به سلول اضافه می شود. با توجه به اینکه اگر ارزش برتری معیار sand به معیار elevation5 باشد انگاه ارزش برتری معیار elevationبه معیار sand 5/1 خواهد بود، طرف دیگر معادله در ماتریس به صورت اتوماتیک محاسبه و اضافه خواهد شد. ارزش برتری یک معیار بر خودش همواره دارای اهمیت یکسان است پس بنابراین عناصر قطر اصلی در ماتریس تغییر نخواهند کرد. ارزش های ورودی بالاتر از حداکثر ارزش های برتری (که 9 است) به 9 ریست خواهند شد و ارزش های کوچکتر یا مساوی صفر به یک ریست می شوند.

دیگر سلول های ماتریس برتری را مطابق شکل زیر وارد کنید:

دکمه Pref.table پنجره ای را نمایش می دهد که یک فهرست راهنما از ارزش های برتری را نشان می دهد. جهت محاسبه وزن نهایی معیارها بر روی دکمه Compute کلیک کنید. نتایج در تکست باکس Weights نمایش داده می شوند. ملاحظه می کنید که معیار sand بیشترین وزن را گرفته است (تقریبا نزدیک 70 درصد). elevation 20 درصد وزن و slope 9.7 درصد (تقریبا 10 درصد) را کسب کرده اند.

نکته: نسبت سازگاری (زیر نویس CR) 0.13 (در زیر تکست باکس نمایش داده شده است) بیشتر از آستانه توصیه شده توسط ساعتی اشاره به ابداع ای اچ پی در زیر نویس (0.1) است، ولی با توجه به اختلاف کم، نتایج به دست آمده قابل قبول می باشند.

اگر قابل قبول نبود چه کار کنیم؟

دکمه Details به شما اجازه دیدن جزئیات مربوط به محاسبه محدودهای نتیجه eigenvalues و موارد دیگر را می دهد. اگر چک باکس Create report file انتخاب شده باشد شما باید پس از کلیک بر روی Ok برای فایل متنی که همه اطلاعات روش AHP را دارد، نام را وارد کرده و آن را ذخیره کنید. اگر نمی خواهید چنین فایلی ایجاد شود این چک باکس را انتخاب نکنید.

شما می توانید در هر زمانی ارزش های برتری را تغییر دهید. ولی باید دقت کنید که هنگام تغییر ارزش ها، وزن نهایی به صورت اتوماتیک تغییر نمی کند. تا زمانی که بر روی دکمه Compute کلیک نشده است، وزن نمایش داده شده حاصل محاسبه با ارزش های قبلی است. جهت محاسبه وزن با ارزش های برتری جدید کاربر باید دوباره بر روی دکمه Compute کلیک کند. زمانیکه کار شما با وزن تعیین شده به پایان رسید، دکمه Ok را کلیک کنید.

یک رستر جدید که از وزن نهایی رسترهای مورد استفاده محاسبه شده است به محیط ArcMap اضافه شده است. نام پیش فرض آن ahpResult1 می باشد و در مسیر C:\Program Files (x86)\ArcGIS\Bin ذخیره شده است.

نکته: برنامه جانبی Spatial Analyst در مراحل انجام کار باز و فعال باشد.

مناسبترین مکان ها جهت ساخت و ساز با رنگ سبز نمایش داده شده اند. نواحی متمایل به رنگ قرمز با نواحی دارای ضخامت شن کم منطبق می باشند (رستر sand را ببینید). چون که معیار شن وزنی حدود 70 درصد را داشت اثر شدید این معیار بر رستر حاصل شده قابل پیش بینی بود.