AutoDNA؛ آزمایشگاهی که هوش مصنوعی آزمایش را از اول تا آخر خودش انجام می دهد
تا امروز هوش مصنوعی در علم بیشتر نقش «دستیار» را داشت: مقاله می خواند، داده تحلیل می کرد و فرضیه پیشنهاد می داد؛ اما آزمایش واقعی را خود پژوهشگر با دست انجام می داد. حالا یک قدم بزرگ برداشته شده است: سیستمی که آزمایش را هم طراحی می کند، هم اجرا می کند.
در ۴ نوامبر ۲۰۲۶، پژوهشگران دانشگاه شانگهای جیائو تونگ در مجله Nature آزمایشگاهی به نام AutoDNA معرفی کردند که از ابتدا با هوش مصنوعی طراحی شده است؛ نه اینکه هوش مصنوعی بعدا به یک آزمایشگاه معمولی اضافه شده باشد. هفت عامل زبانی با هم کار می کنند: یک برنامه ریز مرکزی و عامل های ادبیات، معرف، پروتکل، کد، سخت افزار و فرضیه. این سیستم بیش از ۲۰ نوع ابزار آزمایشگاهی را هماهنگ می کند و بیش از ۱۱ هزار مرحله آزمایشی را به تنهایی انجام می دهد؛ انسان فقط برای تازه کردن معرف ها و سرویس سخت افزار وارد عمل می شود.
تیم AutoDNA را با چهار کاربرد آزمود: در یک نمونه تومور روده، جهش KRAS G13D مرتبط با سرطان را شناسایی کرد و پرایمرهای تشخیص آن را ساخت؛ جمله «هوش یعنی توان سازگاری با تغییر» را در DNA کدگذاری کرد و پس از ۱۱٬۳۸۲ مرحله و حدود ۲۰۳ ساعت، آن را بدون هیچ خطا بازیابی کرد؛ سنتز آنزیمی DNA را با بازده ۹۷٫۸ درصد انجام داد، یعنی برابر بهترین نتیجه متخصصان انسانی؛ و با اجرای موازی پروتکل ها، ۳٫۲ برابر سریع تر از اجرای پی درپی کار کرد.
به نظرم اهمیت این کار در یک جابه جایی نقش است: هوش مصنوعی از «خواندن مقاله و تحلیل داده» به «انجام دادن علم» رسیده است. اگر چنین آزمایشگاه هایی فراگیر شوند، سرعت کشف در زیست شناسی و پزشکی چند برابر می شود و آزمایش های طولانی و تکراری دیگر به حضور شبانه روزی پژوهشگر وابسته نیستند. البته باید صادق بود: این هنوز یک نمایش در آزمایشگاه سازنده است؛ تصادفی بودن مدل زبانی، تکرارپذیری طرح های آزمایشی را دشوار می کند، در آزمایش ها ۱۴ خطای سخت افزاری ثبت شد و تشخیص جهش، یک سامانه بالینی تاییدشده نیست. اما مسیر روشن است: آزمایشگاه آینده، آزمایشگاهی است که انسان در آن سوال می پرسد و هوش مصنوعی آزمایش را می چرخاند.
منبع: Wu, M., Wang, Z., Wang, J., et al. (2026). An AI-native experimental laboratory for autonomous biomolecular operations. Nature. DOI: 10.1038/s41586-026-11228-6 — https://www.nature.com/articles/s41586-026-11228-6
