«هشدار پولی سازی کسری بودجه از طریق اوراق مبتنی بر انرژی: بررسی الزامات استقلال بانک مرکزی»
«مدل سازی مدیریت ریسک و نرخ کسر احتیاطی (Haircut) در دارایی های نفتی ترازنامه بانک مرکزی»
۱. مقدمه و بیان مسئله
ورود دارایی های پایه هیدروکربوری به ستون دارایی های ترازنامه بانک مرکزی، هرچند اعتبار اسمی پول ملی را تقویت می کند، اما ارزش ترازنامه را مستقیما در معرض ریسک نوسان پذیری قیمت جهانی نفت (Commodity Price Volatility)، ریسک تحویل لجستیکی و ریسک سیستماتیک ناشی از شوک های تحریمی قرار می دهد. بنابراین، عدم تصریح یک سیستم کسر احتیاطی (Haircut Dynamic Model) پویا و واقع بینانه می تواند ترازنامه سیاست گذار پولی را با شوک های ناترازی منفی روبرو سازد.
۲. تحلیل و چارچوب پیشنهادی
در طراحی نسبت پوشش دارایی بر پایه گواهی سپرده نفت و سلف موازی، تفکیک دارایی فیزیکی محقق شده از تعهدات تولید آتی ضروری است:
الف) گواهی سپرده کالایی نفت خام: به دلیل وجود فیزیکی نفت در مخازن تحت کلید و استانداردهای انبارداری خارگ یا جاسک، نرخ کسر ارزش پایه در دامنه ۱۵ تا ۳۰ درصد به عنوان بافر نوسان قیمت در دوره های نزولی بازار کفایت می کند.
ب) اوراق سلف موازی استاندارد: با توجه به ماهیت پیش خرید تولید آتی و ریسک های عملیاتی بالادستی نفت، نرخ کسر ارزش باید در بازه ۴۰ تا ۷۰ درصد تنظیم شده و ابزار سلف پروژه ای به دلیل ریسک های ساختاری، با ضریب ریسک کامل (وزن صفر پولی) لحاظ گردد.
ج) لایه حفاظتی مشتقه: استفاده هم زمان از قراردادهای اختیار فروش (Put Options) تبعی و مکانیسم صندوق تثبیت نوسان، کف ارزش ترازنامه ای پایه پولی را در شرایط ریزش شدید قیمت انرژی تضمین می نماید.
۳. نتایج و رهنمود سیاستی
پیاده سازی این الگو نشان می دهد که نسبت اهرم پولی باید پیوسته بر پایه آزمون های تنش (افت ۳۰ تا ۵۰ درصدی قیمت نفت و کسر ۲۰ درصدی تحویل) بازتنظیم شود. نتیجه این انضباط، جلوگیری از خلق غیرسیستماتیک پایه پولی و مصون سازی بانک مرکزی در برابر تله کاهش ارزش ذخایر کالایی است.