مهوش رضایی
2 یادداشت منتشر شدهافسانه "مهریه زنان" در مقابل "تصاحب سهم الارث زنان"
در نظام حقوقی ایران، موضوع ارث و مهریه همواره از مسائل مهم و گاه چالش برانگیز در خانواده ها بوده است. در حالی که تصور عمومی بر این است که زنان بیشتر به دنبال دریافت مهریه خود هستند، واقعیت های میدانی و آمارهای غیررسمی نشان می دهد که در بسیاری از موارد، برادران سهم الارث خواهران خود را به طور کامل یا بخشی از آن را پرداخت نکرده و حتی با توسل به راه های مختلف، کل میراث پدری یا مادری را تصاحب می کنند. این در حالی است که تعداد زنانی که مهریه خود را به طور کامل دریافت کرده اند، یا حتی آن را بخشیده اند، ممکن است بسیار کمتر از زنانی باشد که بخش ناچیزی از مهریه خود را دریافت کرده اند.
**سهم الارث خواهران در قانون ایران:**
قانون مدنی ایران، حقوق برادران و خواهران را در ارث مشخص کرده است. طبق قانون، در صورتی که متوفی پدر و مادر نداشته باشد و تنها وارث، فرزندان باشند، دختر و پسر به صورت مساوی ارث نمی برند. در حالت کلی، پسر دو برابر دختر ارث می برد. این بدان معناست که خواهران، سهم مشخصی از ارث دارند که قانون برای آن ها در نظر گرفته است. با این حال، در عمل شاهد آن هستیم که به دلیل عدم آگاهی یا سوءاستفاده برخی افراد، این حق قانونی خواهران نادیده گرفته می شود.
**مهریه زنان در قانون ایران:**
مهریه، حقی قانونی برای زن است که در زمان عقد نکاح تعیین می شود و زن می تواند هر زمان که بخواهد آن را از همسر خود مطالبه کند. مهریه می تواند شامل وجه نقد، سکه، طلا، املاک و یا هر مال دیگری باشد. در قانون ایران، مهریه به عنوان یک دین بر عهده مرد محسوب می شود و زن در دریافت آن اولویت دارد.
**مقایسه سهم الارث خواهران و مهریه زنان:**
با مقایسه این دو موضوع، می توان به این نتیجه رسید که در بسیاری از موارد، مردانی که میراث خواهران خود را تصاحب کرده اند، تعدادشان بسیار بیشتر از زنانی است که مهریه خود را به طور کامل دریافت کرده اند. دلایل متعددی برای این امر وجود دارد:
1. **عدم آگاهی حقوقی:** بسیاری از خواهران از حقوق قانونی خود در زمینه ارث آگاهی کافی ندارند و به همین دلیل نمی توانند سهم خود را مطالبه کنند.
2. **فشار خانوادگی و عرفی:** در برخی خانواده ها، فشار عرفی و خانوادگی بر خواهران اعمال می شود تا از مطالبه سهم الارث خود صرف نظر کنند تا روابط خانوادگی خدشه دار نشود.
3. **عدم توانایی مالی یا دسترسی به وکیل:** برخی خواهران به دلیل مشکلات مالی یا عدم دسترسی به وکیل متخصص، قادر به پیگیری قانونی حق خود نیستند.
4. **پیچیدگی های قانونی:** فرآیند اثبات و دریافت سهم الارث گاهی پیچیده و زمان بر است که موجب دلسردی افراد می شود.
در مقابل، در حالی که برخی زنان مهریه خود را دریافت می کنند، اما تعداد قابل توجهی از زنان نیز وجود دارند که به دلایل مختلفی مانند حفظ خانواده، عدم تمایل به طلاق، یا مشکلات دیگر، مهریه خود را به طور کامل دریافت نکرده یا آن را بخشیده اند.
**نتیجه گیری:**
بر خلاف تصور رایج، شواهد و واقعیت های موجود در جامعه ایران نشان می دهد که عدم پرداخت سهم الارث خواهران توسط برادران، یک مشکل جدی و گسترده تر از دریافت کامل مهریه توسط زنان است. قانونگذار باید با اطلاع رسانی گسترده تر و تسهیل فرآیندهای قانونی، از حقوق قانونی زنان در زمینه ارث و مهریه حمایت بیشتری به عمل آورد و از سوءاستفاده های احتمالی جلوگیری کند. همچنین، فرهنگ سازی در خصوص اهمیت رعایت حقوق قانونی تمام اعضای خانواده، گامی مهم در جهت رفع این نابرابری ها خواهد بود.