اخذ به شفعه

اخذ به شفعه یکی از نهادهای حقوقی در قانون مدنی ایران است که برای جلوگیری از ورود شریک ناخواسته به ملک مشترک پیش بینی شده است.
برای مثال :
🔹فرض کنید علی و رضا هر کدام مالک نصف یک قطعه زمین هستند. ارزش کل زمین: ۱۰ میلیارد تومان است. سهم هر نفر: ۵ میلیارد تومان است. روزی رضا تصمیم می گیرد سهم خود را به محمد بفروشد و معامله را با مبلغ ۵ میلیارد تومان انجام می دهد.بعد از معامله، وضعیت به این شکل است: علی → ۵۰٪ مالک محمد → ۵۰٪ مالک اما قانون در شرایط خاص به   علی یک حق ویژه می دهد که به آن حق شفعه می گویند. علی چگونه از حق شفعه استفاده می کند؟ به محض اینکه علی از فروش سهم رضا مطلع می شود، اعلام می کند: «من از حق شفعه استفاده می کنم.» سپس همان ۵ میلیارد تومان که محمد به رضا پرداخت کرده است را به محمد می دهد. در نتیجه: سهم فروخته شده از محمد گرفته می شود و مالکیت آن به علی منتقل می شود. اکنون: علی مالک ۱۰۰٪ زمین است. محمد پول خود را پس گرفته اما دیگر مالک زمین نیست. چرا قانون چنین حقی داده است؟

فرض کنید علی سال ها با رضا شریک بوده است. اگر رضا بتواند سهم خود را به هر کسی بفروشد، ممکن است شریک جدید مشکلات زیادی ایجاد کند؛ مثلا: با علی اختلاف پیدا کند.مانع استفاده از ملک شود.درخواست افراز یا فروش ملک را مطرح کند. حق شفعه برای جلوگیری از چنین وضعیتی ایجاد شده است.

شرایط تحقق حق شفعه:
حق شفعه فقط در صورت وجود همه این شرایط ایجاد می شود:
۱) مال غیرمنقول باشد؛ مانند زمین، خانه یا باغ.
۲) فقط دو شریک وجود داشته باشند.اگر سه شریک یا بیشتر باشند، حق شفعه وجود ندارد.
۳) یکی از دو شریک سهم خود را بفروشد. اگر سهم خود را ببخشد، صلح کند یا معاوضه کند، حق شفعه ایجاد نمی شود.
۴) انتقال از طریق عقد بیع (فروش) باشد.