حذف مجازات زندان برای زنان،به تنهایی گره گشا نیست/سوء استفاده بزهکاران از حس فداکاری زنان

حذف مجازات زندان برای زنان،به تنهایی گره گشا نیست

سوء استفاده بزهکاران از حس فداکاری زنان

سید مرتضی موسوی تبار - پژوهشگر مرکز آموزشی و پژوهشی منطقه یک زندان های کشور
روزنامه اطلاعات۲۶ خرداد۱۴۰۵در صفحه۴ (اجتماعی) در تیتری از قول رئیس هیات امنای ستاد دیه کشور درخواست حذف مجازات زندان برای جرایم غیرعمد زنان را مطرح کرده است.
موضوعی که شاید در نگاه اول جذاب و راهگشا به نظر بیاید و بتوان حذف مجازت حبس را با جایگزین های آن مثل پابند الکترونیک، نظام نیمه آزادی و ... مطرح کرد؛ اما باید به این مساله از زوایه دیگری نیز نگریست.نکته ای که کارکنان شاغل در زندان به دلیل ارتباط تنگاتنگ و واقعی با زندانیان بر آن وقوف دارند و این نکته اغلب از نگاه قضات پنهان می ماند یا اگر هم پنهان نماند، ادله قانونی دست و پای آن را برای توجه به آن می بندد؛ این است که بیشتر از نیمی از زنان دربند در زندان، فقط به خاطر فداکاری برای فرزند، همسر یا پدر در زندان هستند، مرتکبان اصلی جرایم از جمله عمد یا غیرعمد و بدهکاران مالی نیستند.
در واقع، شاید برخی از زنان وجود داشته باشند که با نامردی، همسر را به بهانه مهریه و نفقه به زندان بیندازند اما همه زن ها چنین نیستند و هستند زنانی که حاضرند حتی جان خود را به خاطر همسر، پدر یا فرزند به خطر اندازند، چه برسد آن که به خاطر آنان مدتی حبس را تحمل کنند.
در این میان پدران یا پسران یا همسران سوءاستفاده گری هم هستند که می دانند مقامات و خیرین به خاطر زن بودن فرد محبوس، احساساتشان تحریک می شود و به آزادی وی کمک خواهند کرد؛ لذا مادران و همسران و فرزند دختر را طعمه کرده، با صدور دسته چک از سوی آنان یا ایجاد شرکت به نام آنان و اقداماتی از این قبیل، خود را از مجازات رهایی داده و زنان ذکر شده را در مقابل قانون قرار می دهند و برای مقام قضایی نیز بر مبنای مستندات، چاره ای جز زندانی کردن زنان باقی نمی ماند. اما اتفاقی که می افتد این است که چون زنان در کمک های خیرین در صدر قرار می گیرند، زودتر از زندان رهایی می یابند و بدین شیوه افراد سوءاستفاده گر بدون گیر افتادن خود، کمک هایی را سریع تر دریافت می کنند.
حال با پیشنهاد رئیس هیات امنای ستاد دیه مبنی بر حذف مجازات زندان برای زنان، شاید تعداد زندانیان زن مرتکب جرایم غیرعمد کم شود، اما معدود افرادی که تا کنون به فکر سوءاستفاده از زنان برای این امر نبودند، با از بین رفتن بحث زندان برای زنان، افکار شرورانه ای در سر بپرورانند و به فکر سوءاستفاده بیفتند و در نتیجه، تعداد زنان مرتکب جرم رشد صعودی پیدا کند.
با این توضیحات به نظر می آید حذف زندان برای زنان بدین شیوه راهگشا نباشد، بلکه نخست باید ابزارهایی را برای کشف اقدامات متقلبانه افراد در سوءاستفاده از زنان و بعضا کودکان، در قوانین پیش بینی کرد و به اجرا گذاشت؛ سپس در مرحله دوم، حذف مجازات زندان برای زنان را با جایگزین هایی که هم اثر ارعابی داشته باشد و هم شان و جایگاه خانواده حفظ شود تعویض کرد.
متاسفانه زنان نه تنها در جرایم غیرعمد که گاه در جرایم عمد چون حمل و نگهداری مواد مخدر و حتی قتل نیز فداکاری از خود نشان داده و خود را مرتکب اصلی جرم نشان می دهند تا پدر، همسر یا فرزند را از مجازات برهانند؛ لذا برای این امر نیز باید راهکاری اندیشید. هرچند یافتن راهکار قانونی تقریبا غیر ممکن است و طبق اصول حقوقی امکان پذیر نخواهد بود، اما توصیه می شود در زمینه اتهام زنان در همه جرایم، از مشاوره روانشناسان زبده بهره بیشتری ببرند تا آنان را از فداکاری هایی که سبب به خطر افتادن جان ایشان و آسیب های متعدد دیگر می شود ،برحذر دارند.

منتشر شده در : روزنامه اطلاعات 24 مرداد 1405 – صفحه 9

https://www.ettelaat.com/issue/1/29301/page/9