سیدمرتضی موسوی تبار
پژوهشگر مرکز تحقیقات حقوق و دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد مراغه
4 یادداشت منتشر شدهروز نسیم مهر، روزی برای یادآوری حمایت از خانواده زندانیان

نامگذاری یک روز به یک نام خاص، اختصاص داشتن اهمیت آن برای آن یک روز نیست بلکه با این نامگذاری، اهمیت آن را برای همه روزها یادآوری می کنیم و در واقع شروع یک سال برای اهمیت این مساله را در ابتدای آن یادآوری می کنیم و این را هر سال تکرار می کنیم تا اهمیت آن از خاطرمان نرود.
۵ خرداد روز نسیم مهر که به نام حمایت از خانواده زندانیان نامگذاری شده، در این راستا مورد اهمیت قرار می گیرد.
در مساله زندان و حبس، در کنار منفعت هایی که برای بخشی از جامعه در نظر است، آسیب ها و معایبی برای دسته دیگر افراد جامعه وجود دارد و یکی از مهم ترین این دسته ها خانواده های زندانیان هستند.
خانواده زندانیان، اغلب در فرآیند وقوع عمل مجرمانه افراد تاثیر مستقیمی ندارند اما با محبوس شدن فرد، آسیب های این اتفاق دامن گیر خانواده های زندانیان می شود.
این که حبس افراد برای کسانی که از عمل مجرمانه فرد متحمل آسیب و خسارت شده اند، تشفی خاطر و جبران کننده خسارت است، ضروری است و نمی توان چون خانواده زندانیان نیز دچار آسیب های متعدد اجتماعی می شوند از حبس آن ها صرف نظر کرد لذا بایستی راهکاری میانه یافت تا هر دو طرف کمترین آسیب را ببینند.
در این راستا با ورود خیرین و افرادی که به مسئولیت اجتماعی معتقد بودند، انجمن های حمایت از زندانیان تشکیل گردید و با ایجاد یک برنامه و ساختار درصدد کمک به خانواده زندانیان برآمد.
ابتدا این حمایت ها بیشتر حمایت مادی صرف بود اما به مرور فراهم سازی شرایط اشتغال و مهارت برای خانواده ها مدنظر قرارگرفت. در کنار آن حمایت های معنوی حمایت های معنوی مثل برگزاری دوره های مهارت های زندگی و مشاوره و روانشناسی و سایر حمایت ها بر آن افزوده شد.
اتفاق بسیار مبارک تر این حمایت ها، وارد کردن خود زندانیان به چرخه حمایت از خانواده هایشان بود. بدین شیوه که بعد از آموختن مهارت در زندان، اشتغال پایدار برای زندانیان ایجاد و زندانیان صاحب حقوق و درآمد شدند و بدین شیوه در کنار تحمل حبس، هم در چرخه بازاجتماعی شدن و بازسازگاری قرار گرفتند و هم با درآمد حاصل از کار خود. از خانواده هایشان حمایت می نمودند.
این شیوه نوین اگرچه در دوران تحمل حبس سبب درآمد و کاهش آسیب ها به خانواده می شود اما متاسفانه با رهایی و آزادی زندانی، اغلب شغل از دست می رود و سبب کشیده شدن دوباره زندانی به چرخه جرم می گردد، لذا در این راستا لازم است نهاد مراقبت بعد از خروج با ادغام در انجمن های حمایت از زندانیان برای مثلا دو سال بعد از حبس ادامه یابد تا فرد شرایط وفق یافتن خود با شرایط خانواده و جامعه را به دست آورد.
در کنار این مساله ایجاد شرایط مهارت آموزی رایگان و نیز مشاوره های رایگان و نیز بهره مندی از امکانات ورزشی و فرهنگی به رایگان برای خانواده های زندانیان، سبب دور شدن آنان از فضاهای آسیب زا که اغلب در حاشیه شهرها و در کنار محل زندگی خانواده زندانیان وجود دارد خواهد شد.
حمایت از خانواده زندانیان یک امر ضروری است که بایستی حاکمیت نیز در کنار خیرین به وظایف خود عمل نماید تا از به وجود آمدن مجرمان جدید، از بین خانواده های آسیب پذیر زندانیان جلوگیری نماید.