چارچوب فناوری-سازمان-محیط (TOE)

چارچوب فناوری-سازمان-محیط (TOE) چارچوبی تئوریک است که شیوه پذیرش فناوری در سازمان ها را براساس شرایط محیط درونی و بیرونی توضیح می دهد. این چارچوب یکی از مهم ترین مدل ها و نظریه های زیربنایی پذیرش فناوری در سازمان است.

در این چارچوب، عوامل اثرگذار بر کسب وکار برای سازگاری با فناوری اطلاعات جدید به سه سازه فناوری، سازمان (ساختار) و محیط تقسیم می شوند.  همچنین فرایند پذیرش و بکارگیری نوآوری های فناورانه را در سازمان ها تشریح می کند. این نظریه بیان می کند یک فناوری هرچقدر هم پیشرفته باشد، بدون سازگاری با ساختار سازمانی و محیط رقابتی، موفق نخواهد شد.

به لحاظ کاربردی یا عملی، کسب وکارهای جدید به فناوری وابستگی شدیدی دارند. بنابراین سازمان ها و کسب وکارهای گوناگونی از این چارچوب برای استقبال از فناوری استفاده می کنند. به لحاظ نظری و علمی نیز پژوهشگران زیادی از آن به عنوان چارچوب نظری پژوهش بهره می گیرند. با توجه به اهمیت علمی و عملی موجود، در این مقاله به تشریح چارچوب فناوری-سازمان-محیط پرداخته شده است. 

چارچوب فناوری-سازمان-محیط برگردان پارسی واژه Technology-Organization-Environment است. این چارچوب نخستین بار توسط تورناکتزی و فلیشر در سال ۱۹۹۰ معرفی گردید. همچنین این چارچوب نظری، سه بعد از یک زمینه سازمانی را که بر پذیرش و اجرای نوآوری فناوری تاثیر می گذارد، شناسایی می کند:

• فناورانه (Technology Context)
• سازمانی (Organization Context)
• محیطی (Environment Context)

ویژگی های فناوری موجود در سازمان، قابلیت های آن، و مزایا و معایب فناوری های جدید است که عبارتند از:

• دسترسی به فناوری های جدید
• سودمندی و کارایی فناوری
• پیچیدگی و سهولت استفاده
• سازگاری با سیستم های موجود

عوامل سازمانی به ویژگی های داخلی سازمان که بر پذیرش فناوری تاثیر می گذارند، اشاره دارد که عبارتند از:

• ساختار سازمان و سازماندهی
• منابع مالی و منابع انسانی
• فرهنگ سازمانی و جو نوآورانه
• پشتیبانی مدیران ارشد

عوامل محیطی به عوامل بیرونی که بر پذیرش فناوری تاثیر دارند، می پردازد که عبارتند از:

• فشار رقابتی از سوی سایر سازمان ها
• قوانین و مقررات دولتی
• دسترسی به زیرساخت ها و تامین کنندگان فناوری
• روندهای بازار و نیازهای مشتریان

البته متغیرهایی که سه زمینه فناورانه، سازمانی و محیطی را تشکیل می دهند، در مطالعات مختلف، متفاوت است. این بدان معنی است که با ساختن ساختار فناوری – سازمان محیط، پژوهشگران می توانند عوامل مربوطه که به زمینه پژوهش خودشان اختصاص دارند را شناسایی کنند و تنها بر متغیرهای مرتبط تر تمرکز کنند.کاربرد چارچوب فناوری-سازمان، محیط

احتمال انتخاب یک فناوری جدید یا به عبارتی نوآوری توسط سازمان بستگی به خصوصیات درک شده از آن نوآوری توسط کسب وکار با سازمان دارد. انتخاب یک فناوری جدید از بعد فناوری دو دلیل دارد:

• ایجاد سازگاری میان سیستم های فعلی در سازمان برای دستیابی به اهداف راهبردی بلوغ فناوری
• هزینه درک شده برای سازمان شامل: شبکه ها و ابزارهای ارتباطی.

خلق و ایجاد سازگاری به این شکل تعریف می شود: «درجه ای که یک نوآوری، سازگار با ارزش های موجود، تجربیات گذشته و نیازهای بالقوه انتخاب کننده درک میشود». سازگاری یکی از عوامل مهم در انتخاب نوآوری میباشد که بیشترین مطالعات در مورد آن انجام شده است.