گذری بر مفهوم و تعریف مدیریت دولتی نوین
گذری بر مفهوم و تعریف مدیریت دولتی نوین
اصلی ترین رویکردی که در دهه های اخیر در عرصه مدیریت دولتی برای پاسخ به چالش های سنتی و تغییرات کلی در علوم اجتماعی پیدایش یافت، مدیریت دولتی نوین بود. مدیریت دولتی نوین با اصلاحات متعددی مرتبط است که نه تنها متمایز، بلکه گاهی حتی متناقض هستند. با این وجود، اکثر محققان بر روی یک تعریف مشترک مدیریت دولتی نوین توافق دارند. تعریف حداقلی مدیریت دولتی نوین عبارت است از «تلاش برای پیاده سازی ایده های مدیریتی از بخش تجاری و خصوصی به خدمات عمومی».
از مدیریت دولتی نوین با تعبیراتی چون مدیریت گرایی، دولت کارآفرین و دولت شهروندمدار یاد شده است.الگوی مدیریت دولتی نوین در ابتدا و اصالتا در عرصه دانش مدیریت و به ویژه مدیریت دولتی معنا و مفهوم می یابد، اما آشکارا دامنه خود را تا حقوق عمومی و به طور مشخص شاخه حقوق اداری که مطالعه نظام حقوقی حاکم بر اداره و فرایند مدیریت عمومی کشور را به عهده دارد، گسترانیده و رفته رفته، جایگاهی شایسته در حقوق اداری مدرن یافته است. در حقیقت، مدیریت دولتی نوین، بر ارتقای مولفه ها و عناصر مدیریتی در سازمان ها و ادارات تمرکز می کند.
در الگوی مدیریت دولتی نوین، «تلاش ها برای بهبود عملکرد دولت بر فرماندهی، کنترل از بالا، انتخاب و رقابت از بیرون» متکی بوده و توسط «تکنیک مدیریت اهداف و بازارها» اداره می شود.درباره ی چرایی ظهور دولت های تنظیم گر، شکل گیری و فراگیر شدن مدیریت دولتی نوین، توضیحات مختلفی وجود دارد. هود در این باره می نویسد: "هیچ توضیح یا تفسیر پذیرفته شده ی واحدی درباره ی اینکه چرا مدیریت دولتی نوین مورد موافقت قرار گرفت و فراگیر شد، وجود ندارد. وی چهار دلیل ممکن برای این امر بیان می کند: «نخست شیوع یافتن آن به عنوان یک مد رایج ناپایدار و گذرا، دوم باور به این ایده که به رغم شکست های مکرر، موفقیت های چشمگیر می توانند از طریق عمل به انواع به خصوصی از آئین های مدیریتی حاصل شوند، سوم برخی NPM را به عنوان یک ترکیب تاریخی از دیدگاه های متضاد تفسیر می کنند، در یک طرف این ترکیب ایده ی توسعه ی اقتصادی دولت محور قرار دارد و در سوی دیگر آن اقتصاد لیبرال، چهارم دیدگاه هایی که NPM را به عنوان واکنشی به مجموعه ای از شرایط اجتماعی ویژه که از زمان جنگ جهانی دوم به این سو ظهور کرده بودند، تفسیر می کنند. به باور هود دلیل چهارم از سایر دلایل مطرح شده موجه تر است؛ زیرا در مورد چرایی ظهور این ایده در اواخر دهه ی هفتاد و اوایل دهه ی هشتاد میلادی توضیح می دهد.
مدیریت دولتی نوین (NPM) یک اصلاح مدیریت عمومی است که اصول و شیوه های مدیریت بازرگانی و کسب وکار را در بخش عمومی ادغام می کند. هدف آن بهبود کارایی، اثربخشی و کیفیت خدمات سازمان های بخش عمومی با اتخاذ رویکردهای مبتنی بر بازار و تکنیک های مدیریت عملکرد محور است. با این حال، لازم به ذکر است که MPN تغییرات قابل توجهی در مدیریت و عملکرد موسسات دولتی ایجاد کرده است. این تغییرات شامل معرفی سیستم های اندازه گیری عملکرد، بودجه بندی مبتنی بر نتیجه، قراردادهای عملکرد و تمرکززدایی از اختیارات تصمیم گیری است.از مدیریت دولتی نوین تعبیرات مختلفی چون "مدیریت دولتی نوین"، "امور دولتی بر اساس بازار" و "دولت کارآفرین" شده است که بیانگر دیدگاه متفاوت درباره مدیریت دولت است.
مدیریت دولتی نوین از نظریه اقتصاد و تجربه مدیریت در خدمات خصوصی گرفته شده است. مدیریت دولتی باید ابتدا بر دستیابی به نتایج و سپس بر فرآیندها و فعالیت ها متمرکز شود. پاسخگوتر کردن مدیریت دولتی در قبال جامعه ای که به آن خدمت می کند، از اهداف اساسی مدیریت دولتی نوین است. رودز عقیده دارد که مدیریت دولتی نوین دارای خط مشی های بنیادی زیر می باشد: تاکید بر مدیریت به جای تاکید بر ارزیابی عملکرد و کارایی؛ حذف دیوانسالاری و تقسیم و پراکنده کردن نهادهای دولتی؛ استفاده از شبه بازارها و قرارداد با بخش خصوصی به منظور توسعه رقابت؛ کاهش قیمت تمام شده و سبکی از مدیریت که بیش از همه، بر قراردادهای کوتاه مدت، مشوق های پولی و آزادی عمل در مدیریت تاکید می کند. در مفهوم مدیریت دولتی نوین، همه رهبران یا مدیران تشویق می شوند که بتوانند راه های جدید و نوآورانه ای برای دستیابی به حداکثر نتایج یا خصوصی سازی عملکردهای دولتی پیدا کنند.
مدیریت دولتی نوین نشان دهنده یک تغییر الگو در فلسفه مدیریت عمومی است و بر اهمیت مدیریت گرایی و فرهنگ نتیجه گرا تاکید می کند. مدیریت دولتی نوین، انعطاف پذیری و نوآوری سازمانی را ارتقا می دهد. سازمان های دولتی تشویق می شوند که شیوه های کارآفرینی را اتخاذ کنند و به طور مداوم به دنبال راه هایی برای بهبود و سازگاری با شرایط در حال تغییر باشند. اصطلاح « مدیریت دولتی نوین » به مجموعه ای از روش ها و برنامه هایی اطلاق می شود که با هدف اصلاح سازمان و فرآیندهای بخش دولتی، به منظور رقابتی تر و کارآمدتر کردن آن در استفاده از منابع و ارائه خدمات، به کار گرفته می شوند. بسیاری از محققان معتقدند که مدیریت دولتی نوین، روشی متفاوت و بهتر از مدیریت عمومی برای مطالعه و بهبود مدیریت سازمان های دولتی است. در نهایت اجرا و موفقیت NPM تنها در صورتی امکان پذیر است که یک تغییر فرهنگی و رفتاری در مدیریت دولت، از دولت بوروکراتیک به سمت یک دولت کارآفرین، وجود داشته باشد.