ضرورت توجه به موضوع امنیت اجتماعی در شهر

امروزه توجه به مفهوم امنیت شهروندان و روش­های ارتقای آن، به عنوان یکی از اولویت­های اساسی حرفه ­مندان و تئوری ­پردازان شهری تبدیل شده است. در واقع امنیت پیش زمینه یک اجتماع سالم و احساس امنیت بستر ساز توسعه و جوامع انسانی است و سعادت یک اجتماع در گرو حفظ و بقاء امنیت و احساس ناشی از آن است. حضور مردم در فضای عمومی شهر مستلزم احساس امنیت از سوی آنان است. یکی از مهم­ترین عوامل تهدیدکننده حضور مردم در فضاهای عمومی، ترس با احساس ناامنی است. ناامنی مکان­ها و فضاهای عمومی، نشاط و سلامتی را در زندگی روزمره مختل می­کند و با ایجاد مانع بر سر راه رشد فرهنگی و مشارکت عمومی، هزینه ­های زیادی را بر جامعه تحمیل می­نماید. بنابراین با توجه به گستردگی شهرنشینی و رواج ناامنی ­های اجتماعی در شهرها، مطالعه موضوع امنیت، عوامل موثر بر آن و راهکارهای تقویت امنیت در شهرها ضرورت یافته است.

مفهوم امنیت در شهرها طی دهه ­های گذشته با رشد و توسعه شهرنشینی و گسترش کلان شهرها و پیچیده ­تر شدن روابط اجتماعی شهروندان در شهرها، از حالت اولیه و جنبه فیزیکی محسوس خارج شده و ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی را دربرگرفته است، به­ طوری که امروزه امنیت در شهرها موضوعاتی چون فقر، بیکاری، تورم یا کیفیت خدمات اجتماعی، جرم و جنایت، ناهنجاری اجتماعی و اعتیاد را شامل می­شود. رشد و گسترش ناامنی در شهرها با مطرح شدن پیچیدگی فناوری و تقسیم کار اجتماعی بیش از توسعه فیزیکی شهرها بوده و این امر احساس امنیت و آسایش و رفاه شهروندان را مورد تهدید جدی قرار داده است. ناامنی شهری در زمینه ­های مختلف، آن بخش از ناهنجاری ­هایی است که در نتیجه پیدایش شهرنشینی و مشکلات اجتماعی ناشی از آن­ها پدیدار شده و در سطوح مختلف خود موجب آسیب­های ساختاری و کارکردی برای جامعه شهری شده است. امروزه می­بینیم که در روزنامه ­ها، مجلات، رادیو و تلویزیون، سخنرانی­ها و سمینارها مرتب از مفهوم امنیت اجتماعی در سطوح خرد و کلان صحبت می­شود. امنیت در بسیاری از متون مبنایی برای توسعه و پیشرفت محسوب شده است. در زمینه اهمیت این مسئله در دوران معاصر، برای مثال زیگمونت باومن می­نویسد: تاریخ اخیر شهرهای آمریکایی سرشار از تغییرات است ولی وجه مشترک تمامی آن­ها دغدغه ­های امنیت و بی­خطری است. ترزا کالدیرا هم درباره سائوپائولو، دومین شهر بزرگ برزیل، چنین می­نویسد: امروزه سائوپائولو شهر دیوارهاست. همه جا موانع فیزیکی ساخته ­اند. اطراف خانه ­ها، مجتمع ­های ساختمانی، پارک­ها و... نوعی زیبایی ­شناسی جدید امنیت تمام بناها را شکل می­دهد.

احساس امنیت اجتماعی از جمله ملزومات اساسی توسعه پایدار و موزون یک جامعه بشمار می­رود. از آن­جا که جامعه در راستای تامین آرامش و امنیت خود تمامی اقدامات لازم را به عمل می­ آورد در این خصوص لازم است با پدیده ناامنی، بزهکاری، جرم و مجرم مقابله کند. از طرفی بهترین روش برای تامین امنیت اجتماعی، پیشگیری از وقوع جرم است، به همین جهت به­ منظور جلوگیری از ناامنی و افزایش ضریب امنیت اجتماعی، دولت­ها و نهادهای مسئول در کنترل و کاهش جرایم از طریق برنامه ­های پیشگیری برآمدند. در این میان بحث پیشگیری­های غیرکیفری به ­دلیل این­که به درمان ریشه ­ای جرم قبل از وقوع آن می­پردازد در سالم ­سازی محیط اجتماعی و تامین آرامش خاطر شهروندان نقش بسزایی دارد.

مسئله مطرح شده در این مطالعه از چند جنبه اهمیت دارد. اول این­که، امنیت اجتماعی را بومی می­کند. رویکردهای غربی با توجه به زمینه و بافت جامعه ­ی غربی، امنیت اجتماعی را تعریف نموده و آن را معادل امنیت هویت دانسته ­اند و کمتر به شناسایی عوامل موثر بر امنیت اجتماعی با رویکردی ترکیبی توجه کرده ­اند. اهمیت دیگر این مطالعه درآنست که طرح­های پژوهشی و رساله­ های اندکی درباره امنیت اجتماعی از رویکردی اجتماعی سعی در تبیین عناصر اجتماعی کرده ­اند. سومین جنبه از اهمیت این مطالعه، به زمینه اجتماعی شهر مربوط است. در اغلب شهرها وجود منابع اولیه از توسعه مناسبی برخوردار نبوده است. شاید یکی از عوامل نبود صنایع گوناگون در شهرها عدم امنیت در اشکال گوناگون آن(اجتماعی، اقتصادی و ...) است. چهارم این­که، وظیفه اصلی مدیران جامعه نیز، سازمان دادن به امور کشور است. این سازمان در سطح کلان، شبکه بهم پیوسته­ ای از عوامل مادی و نیروی انسانی است. مدیریت جامعه نیز از تعریف روابط و وظایفی آغاز می­گردد که بین عوامل مادی و نیروی انسانی باید به­وجود آید و جاری شود. کوشش مداوم مدیران جامعه تامین خوشبختی مردم است. اما مدیران برای رسیدن به این نتیجه، خود باید درک روشن و دقیقی از فلسفه مدیریت داشته باشند تا بتوانند بر پایه این ادراک، هدف­های اساسی برای ارتقای سطح مادی و معنوی جامعه تدوین نمایند. این امر نیز باید در چارچوب قانون باشد چرا که با نادیده گرفتن قانون، بیش از پیش امنیت اجتماعی مردم دچار تزلزل می­شود.

اتخاذ سیاست­های تشویقی در راستای شکل­گیری کاربری­های مختلط، قرارگیری ترکیبی از کاربری­ها مانند فروشگاه­ها، مراکز خدماتی، درمانی و ... در کنار محیط­های مسکونی. همچنین ترکیب واحدهای همسایگی، بلوک­ها و ساختمان­ها، زمینه حضور چشمگیر قشرهای مختلف مردم در فضاها و زمان­های مختلف را فراهم خواهد ساخت. بدین ترتیب، سطح دسترسی به خدمات ضروری برای ساکنان و نظارت طبیعی بر فضاها افزایش خواهد یافت. حتی تنوع افراد در محله­ ها از نظر طبقه، فرهنگ و نژاد، نوعی سرزندگی در محیط ایجاد می­کند. این موضوع، از شدت یکنواختی فضاها می­کاهد. در نهایت مراتب فوق ارتقای حس امنیت استفاده ­کنندگان از فضاها را موجب خواهد شد. سرزندگی فضا و مکان با تنوع فعالیت­ها و جذب شهروندان به حضور در آن­ها فراهم می­شود و برای تحقق بخشیدن به آن، ایجاد قابلیت پیاده ­روی، مکث در فضا، تنوع کاربری و فعالیت از اهمیت فراوانی برخوردار است. مولفه ­های یاد شده در تعامل با یکدیگر عمل می­کنند، بدین ترتیب که تنوع کاربری، مکث در فضا و قابلیت پیاده­ روی را تشویق می­کند، در نتیجه چشمان ناظر بر مکان یا به عبارتی نظارت غیر رسمی بر مکان افزایش می­ یابد.

https://asan-technology.ir/?p=4472