تله گالیپولی

تله گالیپولی چیست؟

" تله گالیپولی" یا «دام گالیپولی» عبارتی است که به گرفتارشدن نیروهای متفقین در نبرد گالیپولی در جنگ جهانی اول (۱۹۱۵–۱۹۱۶) اشاره دارد. این اصطلاح معمولا زمانی به کار می رود که یک ارتش یا نیروی مهاجم، به امید یک پیروزی سریع وارد نبرد می شود اما به خاطر شناخت نادرست از زمین، مقاومت شدید دشمن و ضعف فرماندهی، در یک بن بست خونین و پرهزینه گیر می کند.

تاریخچه و شرح کامل نبرد گالیپولی:

1- زمینه تاریخی در سال ۱۹۱۵، جنگ جهانی اول ادامه داشت و متفقین (بریتانیا، فرانسه و متحدان شان) می خواستند:

- راه دریایی به روسیه را از طریق تنگه داردانل باز کنند

- امپراتوری عثمانی را که در کنار آلمان ها بود از جنگ خارج کنند

- یک پیروزی بزرگ و سریع به دست آورند بنابراین تصمیم گرفته شد حمله ای بزرگ به شبه جزیره گالیپولی (در غرب ترکیه فعلی) انجام شود.

2- آغاز عملیات و خطاهای متفقین متفقین تصور می کردند نیروی دفاعی عثمانی ضعیف است و مقاومت زیادی نخواهند داشت.اما :

ارتش عثمانی تحت فرمان مصطفی کمال (آتاتورک) بسیار آماده و آشنا به منطقه بود

- زمین گالیپولی سخت، کوهستانی و مناسب دفاع بود

- برنامه ریزی متفقین آشفتگی زیادی داشت و زمان بندی نیروها دقیق نبود . همین باعث شد عملیات که قرار بود سریع و قاطع باشد به یک دام استراتژیک تبدیل شود.

۳- "تله" چگونه ایجاد شد؟ پس از پیاده شدن نیروهای متفقین:

- پیشروی روی زمین ناهموار بسیار کند شد

- عثمانی از مواضع مرتفع برتری کامل داشت

- خطوط تدارکات متفقین ضعیف بود

- سیستم فرماندهی دچار ناهماهنگی و اختلاف بود نتیجه این شد که نیروهای مهاجم در سواحل و تپه های گالیپولی گیر افتادند و هرگونه تلاش برای پیشروی با تلفات سنگین همراه بود.

به همین دلیل در تاریخ نظامی این حادثه به عنوان “Gallipoli Trap” یا «تله گالیپولی» شناخته می شود : ورود آسان، خروج سخت؛ پیشروی تقریبا محال

۴ . نتیجه نبرد پس از حدود یک سال درگیری بی نتیجه:

- بیش از ۲۵۰ هزار نفر از متفقین کشته یا زخمی شدند

- عثمانی ها نیز تلفات بسیار سنگینی دادند

- متفقین در سال ۱۹۱۶ مجبور به عقب نشینی کامل شدند این شکست یکی از بزرگ ترین ناکامی های نظامی بریتانیا به شمار می رود

۵. اهمیت تاریخی نبرد گالیپولی نتایج مهمی داشت:

-برای عثمانی یک پیروزی روحیه بخش و ملی بود

- باعث مطرح شدن مصطفی کمال به عنوان یک فرمانده برجسته شد

- در کشورهای استرالیا و نیوزیلند (ANZAC) نماد شکل گیری هویت ملی گردید

- در استراتژی جنگی، نمونه ای کلاسیک از برآورد غلط دشمن و زمین محسوب می شود

جمع بندی: "تله گالیپولی" استعاره ای از شرایطی است که:

- مهاجم به امید پیروزی آسان وارد می شود

- ولی با مقاومت پیش بینی نشده گرفتار می گردد

- و خروج از وضعیت، خسارت بار و دشوار است این اصطلاح از فاجعه نظامی سال ۱۹۱۵ در گالیپولی الهام گرفته شده است.

 رقیه پورغفار