آشنایی با سبک های یادگیری

شنایی با سبک های یادگیری مدل VARK

همان طور که در ابتدای مقاله هم اشاره کردیم، اصطلاح سبک های یادگیری، بیانگر این موضوع است که هر دانش آموز یا یادگیرنده، برای دریافت، پردازش، درک و حفظ اطلاعات، روش ها و تمایلات مخصوص به خود را دارد.

برای مثال، فرض کنید که می خواهید به دانش آموزانتان طرز ساخت ساعت را یاد بدهید. برخی دانش آموزان، تنها با توضیحات شفاهی معلم، به طور کامل متوجه نحوه انجام این کار می شوند. اما برخی دیگر باید این مراحل را با چشم خود ببینند. دسته دیگری نیز وجود دارند که تا زمانی که خودشان دست به کار نشوند، فرآیند یادگیری در آن ها کامل نمی شود.

به وجود آمدن یک سبک یادگیری خاص در یک فرد، به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله عوامل محیطی، شناختی، ساختار مغز و تجربیات قبلی دانش آموز.

دسته بندی های مختلفی نیز برای سبک های یادگیری به وجود آمده است. یکی از رایج ترین و قابل قبول ترین این دسته بندی ها مدل VARK است که به نیل فلمینگ (Neil Fleming) یکی از نظریه پردازان حوزه آموزش نسبت داده می شود.

کلمه VARK از حروف اول چهار کلمه زیر گرفته شده است:

• بصری یا دیداری (Visual)
• شنیداری (Auditory)
• خواندن/نوشتن (Reading/Wrting)
• لمسی یا حرکتی (Kinesthetic)

بر اساس مدل VARK، یادگیری در برخی دانش آموزان، از طریق روش های بصری به شکل بهتری اتفاق می افتد. برای برخی دیگر از دانش آموزان، روش های شنیداری، موثرتر هستند. به همین ترتیب، یادگیری از طریق فعالیت های عملی یا خواندن و نوشتن گزینه بهتری برای گروه های دیگری از دانش آموزان است.

📷

سبک های یادگیری پیشنهادی در مدل VARK عبارتند از: دیداری، شنیداری، حرکتی، خواندن/نوشتن

در ادامه این مقاله، به معرفی چهار سبک یادگیری در مدل VARK می پردازیم، به برخی از علائم آن ها اشاره می کنیم و در هر مورد، پیشنهاداتی را برای معلمان عزیز ارائه می دهیم.

سبک یادگیری بصری  (Visual)

در سبک یادگیری بصری، همه چیز به دیدن مربوط می شود. یعنی دانش آموز باید ببیند تا یاد بگیرد. دانش آموزانی که سبک یادگیری آن ها بصری یا دیداری است، به رنگ ها، تصاویر، فیلم ها، نقشه ها، ساختارهای گرافیکی و غیره علاقمند هستند.

به طور کلی هر چیزی که قابل مشاهده کردن باشد به فرآیند یادگیری در این گروه از دانش آموزان کمک می کند.

نشانه های سبک یادگیری بصری

• از عباراتی شامل “تصور کردن”، “تجسم کردن”، “تصویر” و غیره زیاد استفاده می کنند.
• در حین گوش دادن به درس، تصاویر بی هدف می کشند.
• بعد از مشاهده تصاویر، مطالب را بهتر درک می کنند.
• به جزییات تصاویر و چهره ها بسیار دقت می کنند.
• با جداول و نمودارها ارتباط خوبی برقرار می کنند..
• معمولا افراد پرحرفی نیستند.
• وجود تصاویر اضافی و غیرمرتبط در کلاس، تمرکزشان را بر هم می زند.
• چهره ها را راحت تر از اسامی به یاد می آورند.
• از رنگ های مختلف برای نوشتن و هایلایت کردن مطالب استفاده می کنند.
• قدرت تجسم بالایی دارند.
• معمولا بسیار منظم هستند.
• شباهت ها و تفاوت های بین اشیای مختلف را به راحتی تشخیص می دهد.
• برای ارائه های خود از ابزارهای بصری مانند عکس، نمودار، ویدیو و غیره استفاده می کنند.

پیشنهاداتی برای معلمان

• در تدریس خود از وسایل بصری مانند ویدیو، تصویر، نمودار و رنگ های مختلف استفاده کنید.
• بعد از ارائه درس، به دانش آموز فرصت کافی بدهید تا بتواند موضوعات را تجسم کند.
• از آن ها بخواهید مطالب مختلف را برای خودشان با رنگ های مختلف، هایلایت و کدگذاری کنند.
• دستورالعمل های مربوط به تکالیف را حتما یادداشت کنید و به بیان شفاهی اکتفا نکنید.
• از فلش کارت های رنگی استفاده کنید.
• بازخوردی که به تکالیف می دهید حتما به صورت کتبی باشد نه شفاهی.
• اطلاعات را به صورت دسته بندی شده و با رنگ آمیزی های مختلف به آن ها ارائه دهید.
• به دانش آموز اجازه نت برداری در حین تدریس را بدهید.
• همواره خلاصه ای از درس نکات اصلی درس را در پایان کلاس برای او بنویسید.

📷

برخی افراد یک سبک یادگیری مشخص ندارند بلکه از ترکیبی از سبک ها برای یادگیری استفاده می کنند

سبک یادگیری شنیداری (Auditory) یکی دیگر از سبک های یادگیری

در سبک یادگیری شنیداری، اولویت با شنیدن است؛ به عبارت دیگر، دانش آموز باید “بشنود” تا یاد بگیرد.

دانش آموزانی که سبک یادگیری آن ها شنیداری است نسبت به صدا، موسیقی، ریتم، قافیه و غیره حساسیت بالایی دارند. آن ها مکالماتی را که با دیگران داشته اند، به خوبی به خاطر می آورند. موسیقی به شدت روی یادگیری آن ها تاثیر می گذارد. این گروه از دانش آموزان معمولا مشارکت و تعامل بالایی در کلاس های درس دارند.

نشانه های سبک یادگیری شنیداری

• سر و صداهای اضافی به راحتی حواس آن ها را پرت می کنند.
• به حرف زدن علاقه زیادی دارند.
• با خودشان زیاد صحبت می کنند.
• دستور العمل های شفاهی را به دستورالعمل های کتبی ترجیح می دهند.
• از موسیقی لذت می برند.
• از تحسین و تمجیدهای کلامی معلم بیشتر لذت می برند.
• به شرکت در بحث های گروهی علاقمند هستند
• اسامی را راحت تر از چهره ها به خاطر می آورند.
• در توضیح مطالب، ارائه گزارش و سخنرانی بسیار خوب عمل می کنند.
• توانایی بالایی در درک تغییرات لحن دیگران دارند.
• از حرف زدن در جمع نمی ترسند.
• در داستان گویی توانایی زیادی دارند.

پیشنهاداتی برای معلمان

• برای روش تدریس خود به شنیداری ها، تا حد امکان از بحث و گفتگو استفاده کنید.
• بعد از ارائه هر مطلب، از آن ها بخواهید که مطلب آموخته شده را یک بار به زبان خودشان بیان کنند.
• به آن ها اجازه بدهید صدای شما را در حین تدریس ضبط کنند تا مجددا بتوانند به آن گوش دهند.
• تا حد امکان از تکالیف و آزمون های شفاهی به جای کتبی استفاده کنید.
• به لحن و تن صدایتان و یکنواخت نبودن آن در حین تدریس توجه کنید.
• در صورت امکان در حین تدریس از موسیقی ملایم استفاده کنید.
• در پایان کلاس خلاصه ای از نکات درس را به صورت شفاهی برای او بیان کنید.

مطالعه بیشتر: معرفی انواع روش تدریسسبک یادگیری حرکتی (Kinesthetic)

دانش آموزانی که سبک یادگیری آن ها حرکتی یا لمسی است، معمولا با انجام کارهای عملی و دستی، بهتر یاد می گیرند.

این دسته از دانش آموزان زمانی می توانند اطلاعات را به خوبی پردازش کنند که از دست هایشان استفاده کنند یا کارهای عملی انجام دهند. همچنین این گروه از افراد علاقه زیادی به لمس کردن و حس کردن اشیاء دارند.

نشانه های سبک یادگیری حرکتی

• برای یاد گرفتن به کارهای عملی بیشتر علاقه نشان می دهند تا خواندن درباره آن مطلب.
• نمی توانند به مدت طولانی یک جا بنشینند.
• تمایل دارند در هنگام درس خواندن راه بروند.
• در هنگام حرف زدن از حرکات دست و سر و بدن زیاد استفاده می کنند.
• تمایل دارند اشیاء را لمس کنند.
• شنونده های خوبی نیستند.
• تمایلی به صحبت های طولانی ندارند.
• در ورزش، هنر و نمایش بسیار عالی هستند.
• سطح انرژی بسیار بالایی دارند.
• همه چیز را به راحتی آزمایش می کنند.
• آنچه را که انجام داده اند بهتر از آنچه دیده اند یا شنیده اند به خاطر می آورند.
• در هنگام حفظ کردن مطالب، کلمات را با انگشت روی میز یا هوا می نویسند.

📷

در سبک یادگیری حرکتی، انجام کارهای دستی و عملی به فرآیند یادگیری بسیار کمک می کند

پیشنهاداتی برای معلمان

• تا حد امکان شرایط یادگیری از طریق تجربیات و آزمایشات عملی را برای آن ها فراهم کنید.
• در حین تدریس از مثال های واقعی در زندگی روزمره استفاده کنید
• برخی مواقع از آن ها بخواهید محتوای درس را به شما یا همکلاسی هایشان آموزش بدهند.
• در میانه کلاس، از او بخواهید حرکات کششی انجام بدهد، کمی راه برود و مجددا درس را ادامه دهید.
• در ارتباط با این دانش آموزان، صحبت های خود را کوتاه و خلاصه بیان کنید.
• از وسایل کمک آموزشی لمسی استفاده کنید.
• مفاهیم درس را از طریق بازی و پروژه و غیره به او یاد بدهید.
• در صورت امکان فرصت هایی را برای تدریس در فضای آزاد برای او فراهم کنید.

سبک یادگیری خواندن/نوشتن (Reading/Writing)

در سبک یادگیری نوشتن/خواندن، یادگیری معمولا از طریق کلمات اتفاق می افتد. این دسته از دانش آموزان علاقه شدیدی به نت برداری از سخنان معلم دارند، به خواندن توجه ویژه ای نشان می دهند و به راحتی می توانند مفاهیم انتزاعی را به کلمات و نوشته ها تبدیل کنند.

نشانه های سبک یادگیری خواندن/نوشتن

• به خواندن و نوشتن، بیشتر از دیدن، شنیدن و کارهای عملی علاقه دارند.
• به طبقه بندی یا دسته بندی کردن موضوعات علاقمند هستند.
• نوشته های آن ها روان و قابل فهم است.
• بازخوردهای کتبی را به بازخوردهای شفاهی ترجیح می دهند.
• در نوشته ها به عناوین، زیر عنوان ها و سازماندهی متن بسیار توجه می کنند.
• معمولا مشغول نت برداری از صحبت های معلم هستند.
• غالبا در آزمون های چند گزینه ای عملکرد بهتری دارند.

پیشنهاداتی برای معلمان

• از تکالیف و فعالیت های نوشتنی و خواندنی برای این دسته از دانش آموزان بیشتر استفاده کنید.
• مطالب را به صورت لیست شده و طبقه بندی شده ارائه کنید.
• در متن ها از شماره گذاری و بولت ها استفاده کنید.
• فرصت کافی برای نت برداری را به آن ها بدهید.
• خلاصه ای از درس را به صورت کتبی در اختیارشان قرار دهید.
• بازخوردهای مربوط به تکالیف و امتحاناتشان را به صورت کتبی در اختیارشان قرار دهید.

📷نکات مهم در مورد سبک های یادگیری

۱. هیچ یک از چهار سبک یادگیری در دسته بندی سبک های یادگیری، بر دیگری برتری ندارد. همه این سبک ها در جایگاه خود مزایای و محدودیت هایی دارند.

۲. لزوما هر فردی یک سبک یادگیری مشخص ندارد. برخی افراد به جای یک روش، ترکیبی از روش ها را برای یادگیری مورد استفاده قرار می دهند.

۳. به عنوان یک معلم، سعی کنید همواره ترکیبی از روش های بصری، شنیداری، لمسی و حرکتی را در آموزش های خود بگنجانید تا همه دانش آموزان، با هر سبک یادگیری، بتوانند از آموزش های شما بهره مند شوند.

۴. بعد از اینکه سبک یادگیری دانش آموز خود را شناسایی کردید، او را تشویق کنید تا مهارت های موجود در سبک های دیگر را نیز در خود تقویت کند و محدود به یک روش خاص برای یادگیری نشود.