مرتبه موجود

[داوود قیصری]

«کون» در اصطلاح این طایفه (صوفیه) عبارت از وجود عالم است از آن حیث که عالم است (یعنی از حیث تعین و ماهیت) نه از آن حیث که حق است (یعنی: نه از حیث وجود) اگر چه – در نزد اهل نظر – مرادف وجود مطلق می باشد، و در این جا به معنی مکون است، یعنی خواست که اعیان اسمایش و یا عین ذاتش را در موجودی که – به حسب مرتبتش – جامع تمام حقایق عالم، چه مفردات آنها و چه مرکباتش است مشاهده کند؛ آم موجود امر اسما و صفات، از مقتضیات آنها و تمام افعال و خواص و لوازم آنها، را محصور و محدود می نماید، یعنی تمام امور الهی را، و «امر» به معنی فعل می باشد.(1)

***

[موید الدین جندی]

مرتبه منحصر بین حق واجب و خلق ممکن است و بدان دو آباد می باشد، پس حق پیوسته است و خلق، همیشه خلق است. وجود، در مرتبه حقیت، حق است و در خلقیت، خلق. (2)

***

[یزدانپناه عسکری]

موجودی که مرتبتش مرادف وجود جامع حق واجب است با درآمدن به نور قلب.

____________

1 - شرح قیصری بر فصوص الحکم ابن عربی جلد اول، گزارش داوود قیصری، ترجمه و تعلیق محمد خواجوی، حواشی موید الین جندی، عبدالرزاق کاشانی، صائن الدین علی ترکه،عبدالرحمن جامی،حسن زاده آملی – تهران: مولی، 1387، صفحه 146

– [و «الکون» فی اصطلاح هذه الطائفه، عباره عن وجود العالم، من حیث هو عالم، لا من حیث انه حق، و ان کان مرادفا للوجود المطلق، عند اهل النظر. و هو هنا بمعنی المکون. ای، شاء ان یری اعیان اسمائه او عین ذاته فی موجود جامع لجمیع حقائق العالم، مفرداتها و مرکباتها، بحسب مرتبته یحصر ذلک الموجود امر الاسماء و الصفات من مقتضیاتها و افعالها و خواصها و لوازمها کلها. (داود قیصری، شرح فصوص الحکم، القیصری، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی - تهران، چاپ: اول، 1375. ص 329)]

2 - همان، ص 147