صداقت در انبیا در قرآن کریم

چرا خداوند در قرآن می فرماید: واذکر فی الکتاب ادریس ۚ انه کان صدیقا نبیا مگر باقی پیامبران راستگو نبودند؟ یا کم راست می گفتند؟

در آیه ۵۶ سوره مریم، خداوند میفرماید: 

«واذکر فی الکتاب ادریس ۚ انه کان صدیقا نبیا» 

(و در این کتاب از ادریس یاد کن؛ که او بسیار راستگو و پیامبری بود). 

این توصیف حضرت ادریس (ع) به «صدیق» (بسیار راستگو) و «نبی» (پیامبر) **به معنای نفی صداقت دیگر پیامبران نیست، بلکه بیان ویژگی خاصی از ایشان است که در قرآن برای آموزش و تاکید بر جنبههای مختلف شخصیت پیامبران ذکر میشود. در توضیح بیشتر: 

 ۱. «صدیق» لقبی ویژه برای برخی اولیای الهی

واژه «صدیق» (با تاکید) به معنای کسی است که در راستگویی و اخلاص به بالاترین درجه رسیده است. این عنوان در قرآن برای برخی شخصیتها مانند حضرت ابراهیم (ع) (مریم: ۴۱) و مریم (ع) (مائده: ۷۵) نیز بهکار رفته است. بنابراین، این لقب خاص حضرت ادریس (ع) نیست، بلکه نشاندهنده جایگاه ممتاز او در راستگویی و وفاداری به رسالت خویش است. 

 ۲. تمامی پیامبران معصوم و راستگو هستند

در اعتقاد اسلامی، همه پیامبران از گناه و خطا در ابلاغ وحی معصوماند (عصمت). خداوند در قرآن تصریح میکند که پیامبران همواره راستگو بودهاند: 

- «ما ضل صاحبکم وما غوی» (نجم: ۲)؛ (همنشین شما [پیامبر] نه گمراه شد و نه خطا کرد). 

- «وانهم عندنا لمن المصطفین الاخیار» (ص: ۴۷)؛ (و آنان نزد ما از برگزیدگان و نیکاناند). 

بنابراین، توصیف حضرت ادریس (ع) به «صدیق» به معنای برتری او در این ویژگی است، نه تضعیف جایگاه دیگران. 

 ۳. قرآن ویژگیهای منحصربهفرد هر پیامبر را برمیشمرد

قرآن کریم برای هر پیامبر، ویژگیهای خاصی را بیان میکند تا درسهای متفاوتی به انسانها بیاموزد. مثالها: 

- حضرت ابراهیم (ع): «خلیل الله» (دوست خدا - نساء: ۱۲۵). 

- حضرت ایوب (ع): صبره (صبوری - ص: ۴۴). 

- حضرت یوسف (ع): عفت (پاکدامنی - یوسف: ۲۴). 

در این آیه نیز، تاکید بر «صدیق» بودن حضرت ادریس (ع) به دلیل نقش او در تاریخ پیامبری و الگودهی به مومنان در راستگویی است. 

 ۴. هدف از ذکر این صفات 

قرآن با برشمردن فضایل پیامبران، همگان را به پیروی از اخلاق الهی آنان دعوت میکند. ذکر «صدیق» برای ادریس (ع) ممکن است به این دلیل باشد که او در میان قوم خود به دلیل پایبندی به حقیقت و مبارزه با انحرافات شناخته شده بود. 

نتیجه گیری 

توصیف حضرت ادریس (ع) به «صدیق» نه تنها دیگر پیامبران را نفی نمیکند، بلکه نشاندهنده تنوع فضایل آنان و اهمیت راستگویی به عنوان یک ارزش والای انسانی و دینی است. همه پیامبران الهی در ابلاغ رسالت خود معصوم و راستگو بودهاند، اما قرآن با بیان ویژگیهای برجسته هر یک، الگوهای متنوعی برای انسانها ارائه میدهد. 

پینوشت: در روایات اسلامی، حضرت ادریس (ع) به عنوان نخستین کسی که با قلم نوشت و دانشهای گوناگونی مانند نجوم و ریاضیات را آموزش داد، معرفی شده است. این ویژگیها نیز میتواند با لقب «صدیق» (کسی که در علم و عمل راستگو است) مرتبط باشد.