دفاعیه ارشد: جلسه دفاع با موضوع «تحلیل جرم شناختی کلاهبرداری از منظر تکنیک های روان شناسی تاریک»

جلسه دفاع با موضوع «تحلیل جرم شناختی کلاهبرداری از منظر تکنیک های روان شناسی تاریک» روز دوشنبه، 27 مهر، 1405 توسط دانشگاه طلوع مهر در شهر قم استان قم برگزار می شود.

چکیده این پژوهش با هدف تحلیل جرم شناختی کلاهبرداری از منظر روان شناسی تاریک و بررسی سازوکارهای مهندسی فریب و راهکارهای پیشگیرانه آن تدوین شده است. کلاهبرداری در قیاس با سایر جرایم علیه اموال، به دلیل ماهیت روانی و تسلیم ارادی مال ناشی از فریب، کارایی الگوهای سنتی عدالت کیفری و واکنش های پسینی را با چالش مواجه می سازد. بر این اساس، مسئله اصلی پژوهش کالبدشکافی فرایند تصمیم گیری بزه دیده و تبیین تدابیر پیشگیرانه ای است که بتواند پیش از وقوع جرم، مانع از تحقق تسلط روانی بزهکار بر قربانی شود. تحقیق حاضر از نوع مطالعات توصیفی تحلیلی است و به شیوه کتابخانه ای و اسنادی انجام شده است. گردآوری داده ها با استفاده از ابزار فیش برداری و مطالعه متون تخصصی حقوق کیفری، جرم شناسی، روان شناسی، قوانین موضوعه و آرای قضایی منتخب صورت پذیرفته است. تحلیل اطلاعات با رویکرد کیفی و بر مبنای تحلیل محتوا و استدلال منطقی انجام گرفته و طی آن تکنیک های روان شناسی تاریک با ارکان جرم کلاهبرداری تطبیق داده شده است. یافته های حاصل از تحلیل تکنیک های اجرایی کلاهبرداری نشان می دهد که مرتکبان با بهره گیری از الگوهای روان شناسی تاریک، فرایند فریب را در بستری از دستکاری های شناختی پیش می برند. شگردهایی نظیر شبیه سازی اقتدار نهادی، ایجاد اعتماد کاذب، بهره گیری از تکنیک پای لای در، لنگراندازی ذهنی و تکنیک های فشار و فلج سازی تصمیم گیری، همگی در خدمت ایجاد وضعیتی هستند که در آن قربانی فرصت بازاندیشی، سنجش عقلانی و مشورت با دیگران را از دست می دهد. این تکنیک ها با فعال کردن سیستم واکنش های سریع و هیجانی، مسیر پردازش تحلیلی ذهن را مسدود کرده و زمینه انتقال ارادی مال را فراهم می آورند. در پاسخ به این شگردها، پژوهش حاضر یک الگوی پیشگیرانه سه لایه را طراحی و ارائه کرده است. در محور پیشگیری وضعی، پیشنهادهایی نظیر بازطراحی سازوکارهای پرداخت، استقرار حساب های امانی حاکمیتی، گذار از مدل استعلام داوطلبانه به اعتبارسنجی اجباری و مسئولیت سازی برای پلتفرم های واسط مطرح شده است تا فرصت های ارتکاب جرم و دسترسی مرتکب به وجوه کاهش یابد. در محور پیشگیری اجتماعی، گذار از هشدارهای کلیشه ای به آموزش الگوهای رفتاری مبتنی بر شناخت ترفندهای مهندسی اجتماعی و تقویت تاب آوری جمعی از طریق روایت تجارب موفق مورد تاکید قرار گرفته است. در نهایت، محور پیشگیری شناختی بر بازسازی عقلانیت و ایجاد حرز ذهنی تمرکز دارد. استفاده از مدل های واکسیناسیون روانی برای مواجهه پیش دستانه با منطق فریب، پیاده سازی مداخلات برخط و تلنگرهای رفتاری در لحظه حساس تصمیم گیری و نهادینه سازی لایه دوم انسانی جهت شکستن حصار روانی تنیده شده توسط کلاهبردار، از جمله راهکارهای کلیدی در این بخش است. نتیجه نهایی نشان می دهد که مقابله موثر با کلاهبرداری، نیازمند گذار از واکنش های کیفری به مداخله در ساختارهای مالی، اجتماعی و ذهنی است تا امکان تحمیل اراده بزهکار بر قربانی از میان برود.
معرفی سخنرانان: به گزارش روابط عمومی دانشگاه طلوع مهر، جلسه دفاع از پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد با موضوع «تحلیل جرم شناختی کلاهبرداری از منظر تکنیک های روان شناسی تاریک» توسط دانشجوی مقطع ارشد رشته حقوق کیفری و جرم شناسی، آقای حسین دست پی، در تاریخ ۲۷ مهر ۱۴۰۵ ساعت ۱۲:۰۰ در کلاس ۲۰۳ برگزار شد. در این جلسه، دکتر مرضیه دیرباز به عنوان استاد راهنما حضور داشتند.