بررسی میزان تحمل و تجمع نیکل در گیاه مرزه در شرایط کشت هیدروپونیک

فلزات سنگین از آلوده کننده های مهم زیست محیطی هستند. نیکل فلزی سنگین و سمی است که غلظت بالای آن عاملی تنشزا برای گیاهان بوده و میتواند به عنوان یک عامل محدودکننده رشد، ویژگیهای فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاهان را تحت تاثیر قرار دهد. مرزه (Satureja hortensis L.) گیاهی علفی، یکساله متعلق به خانواده نعناع میباشد که به عنوان سبزی، ادویه و گیاه دارویی کشت میشود. این آزمایش به صورت فاکتوریل (فاکتور اول نوع مرزه و فاکتور دوم غلظت نیکل) در قالب طرح کاملا تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نیکل در پنج سطح از نمک NiNO3 تهیه شد. شاخص های مورفوفیزیولوژی دو گونه مرزه اصفهانی (Satureja hortensis) و بختیاری (Satureja bachtiarica) در محیط کشت هیدروپونیک مورد بررسی قرار گرفت. بررسی نتایج نشان داد که تاثیر غلظتهای مختلف تیمار نیترات نیکل در محلول غذایی، بر شاخصهای طول ریشه و بخش هوایی، و سطح برگ معنی دار شد. اثر گونه بر شاخص های وزن خشک ریشه و بخش هوایی، مقدار کلروفیل b، نسبت کلروفیل a/b و میزان پرولین معنیدار شد. اثر تیمار بر وزن خشک ریشه معنی دار بود. با افزایش نیترات نیکل در محلول غذایی، قند محلول و میزان نیکل ریشه و بخش هوایی دو گونه مرزه نسبت به شاهد افزایش یافتند. میزان تجمع نیکل در ریشه نسبت به بخش هوایی بیشتر بود. نسبت نیکل بخش هوایی به ریشه در مرزه ی اصفهانی و بختیاری به ترتیب در غلظت های 100 و 150 میکرومولار بالاترین مقدار را نسبت به شاهد نشان دادند. به طور کلی با توجه به افزایش میزان قند محلول و پرولین در مرزه بختیاری نسبت به اصفهانی میتوان گفت مقاومت مرزه بختیاری نسبت به اصفهانی در مقابل سمیت فلز مذکور بیشتر است. همچنین تاثیر غلظت های مختلف نیترات نیکل بر طول بخش هوایی و ریشه، نشان از سمیت سطح 150 میکرومولار نیترات نیکل برای هر دو مرزه بختیاری و اصفهانی دارد.

کلیدواژه ها:

تحمل ، تجمع ، نیکل ، مرزه