تاملی بر جلوه های فره باوری در تاریخ بیهقی

سال انتشار: 1396
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 311

فایل این مقاله در 20 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد

استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:

لینک ثابت به این مقاله:

شناسه ملی سند علمی:

JR_JLL-20-42_008

تاریخ نمایه سازی: 19 تیر 1398

چکیده مقاله:

یکی از مفاهیم بارز اساطیری که در ایران پس از اسلام نیز در میان عموم مردم و آثار مکتوب به حیات خویش ادامه داد، فره­باوری است. بررسی جلوه­های این اندیشه که در روند دگردیسی خود از دوران باستان به بعد، تغییراتی گوناگون در کیفیت و کارکرد یافته­ است، یکی از زمینه­های جذاب و سودمند پژوهشی است که ارزش­های تاریخی، جامعه­شناختی، روانشناختی و حتی بلاغی بسیار دارد. بر اساس همین اهمیت، این مقاله بر آن است مهم­ترین نمودهای خودآگاه یا ناخودآگاه اعتقاد به فره را در یکی از برجسته­ترین آثار منثور ادب فارسی که هم ماهیتی تاریخی و هم صورتی ادبی دارد، بررسی کند. این اثر، تاریخ بیهقی است. هدف از این پژوهش، توصیف و تحلیل جزئیات فره­اندیشی در معنا و صورت اثر مذکور است تا بدین ترتیب، سهم غالبا نیمه­پنهان این اعتقاد باستانی در تشریح رویدادها و نیز برداشت از ماجراها و شخصیت­ها آشکار گردد و تطور کارکرد آن تا دوره غزنویان شناخته شود. یافته­ها نشان می­دهند، فره­باوری در این تاریخ، معمولا در جریان رویدادهای کلان مربوط به شاهان و بعضی خصوصیات و رفتارهای آنان جلوه می­کند. نمود آیین­هایی چون جشن مهرگان نیز سهمی قابل توجه در این بروز دارد. رویکرد جبرگرایانه تاریخ بیهقی در مواضعی چون به قدرت رسیدن شاهان، حامل نمودهایی قابل تامل از فره­اندیشی است. جلوه­های متعدد این تفکر در محتوا و فرم این اثر، انحراف کارکرد فره را از یک باور اساطیری به یک ابزار سیاسی- درباری، به خوبی بازتاب می­دهند و تفاوت بعضی جزئیات آن را با صورت اصیل و باستانیش آشکار می­کنند.

نویسندگان

فاطمه کلاهچیان

استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی

سحر یوسفی

دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه رازی

مراجع و منابع این مقاله:

لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
  • فهرست منابع ...
  • الف)کتاب­ها ...
  • آموزگار، ژاله. (1387). زبان، فرهنگ و اسطوره. چاپ دوم. تهران: ...
  • اسلامی ندوشن، محمدعلی. (1349). جهان­بینی ابوالفضل بیهقی. مشهد: دانشکده ادبیات ...
  • اسماعیل­پور، ابوالقاسم. (1387). اسطوره، بیان نمادین. چاپ دوم. تهران: سروش. ...
  • بهار، مهرداد. (1387). از اسطوره تا تاریخ. چاپ ششم.تهران: چشمه. ...
  • بیهقی، ابوالفضل. (1389). تاریخ بیهقی: مقدمه، تصحیح، تعلیقات، توضیحات و ...
  • دوستخواه، جلیل. (1382). اوستا. چاپ هفتم. دو جلد. تهران: مروارید. ...
  • رضی، هاشم. (1360). زرتشت و تعالیم او. چاپ اول. تهران: ...
  • سرخوش کرتیس، وستا. (1388). اسطوره­های ایرانی. مترجم:عباس مخبر. چاپ هفتم. ...
  • سودآور، ابوالعلاء. (1383). فره ایزدی در آیین پادشاهی. تهران: میرک. ...
  • عناصری، جابر. (1374). تجلی دوازده ماه در آیینه اساطیر و ...
  • ________. (1387). شناخت اساطیر ایران: بر اساس طومار نقالان. چاپ ...
  • فلاح رستگار، گیتی. (1349). آداب و رسوم و تشریفات در ...
  • کزازی، میرجلال­الدین. (1386). نامه باستان: ویرایش و گزارش شاهنامه فردوسی. ...
  • منوچهرپور، منوچهر.(1377). بدانیم و سربلند باشیم. چاپ سوم. تهران: فروهر. ...
  • موسوی، کاظم و اشرف خسروی. (1389). پیوند خرد در اسطوره ...
  • مهرین، مهرداد.(1380). دین بهی: فلسفه دین زرتشت. چاپ دوم. تهران:فروهر. ...
  • هینلز، جان راسل. (1385). شناخت اساطیر ایران. مترجم: باجلان فرخی. ...
  • یونگ، کارل گوستاو. (1387). انسان و سمبل­هایش. مترجم: محمود سلطانی. ...
  • ب)مقاله­ ها ...
  • آموزگار، ژاله. (1374). فره، این نیروی جادویی و آسمانی . ...
  • دلریش، بشری. (بی­تا). روانشناسی قدرت در عصر بیهقی، با تکیه ...
  • محمدی، ذکرا... و محمد بیطرفان. (1391). انتقال و تحول اندیشه ... [مقاله ژورنالی]
  • همایون کاتوزیان، محمدعلی. (بی­تا). فره ایزدی و حق الهی پادشاهان ...
  • نمایش کامل مراجع