عوامل موثر در توسعه فرسایش آبکندی در مناطق جنوب و غرب استان چهارمحال و بختیاری

امروزه فرسایش خاک به عنوان خطری جدی برای رفاه انسان و حتی حیات او به شمار می آید. فرسایش آبکندی از فرآیندهای مهم تخریب خاک است که در اقالیم مختلف سبب تلفات قابل ملاحظه خاک می شود. بسیاری ازمحققین دلیل توجه به فرسایش آبکندی را حجم بالای این نوع از فرسایش نسبت به دیگر انواع فرسایش می دانند به طوری که فرسایش آبکندی تا چندین برابر بی شتر رسوب تولید می کند. خاکی که از ناحیه آبکند دچارفرسایش می شود، با ترسیب در آبراهه ها، مخازن سدها، آبگیرها و عرصه بنادر از طریق کاهش ظرفیت آبگیری آن ها، زیان های اقتصادی فراوانی به بار می آورد. به منظور شناخت مهمترین عوامل موثر در توسعه فرسایش آبکندی در استان چهارمحال و بختیاری و دستیابی به راه حل های مناسب جهت مهار این نوع از فرسایش، تحقیق حاضر پی ریزی شد. برای انجام این کار، مناطق تحت تاثیر فرسایش آبکندی در استان شناسایی و از هر منطقه سه آبکند معرف و مجموعا 24 آبکند انتخاب شد. حجم آبکند به عنوان متغیر وابسته و عواملی نظیر نسبت جذب سدیم، درصد نمک های محلول، درصدهای رس، سیلت و ماسه موجود در خاک آبکند، درصد شیب کف آبکند، درصد شیب حوزه بالادست آبکند، میانگین بارش منطقه و درصد تراکم پوشش گیاهی به عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شد. پارامترهای اندازه گیری شده به کمک نرم افزار spss از طریق رابطه رگرسیون چندگانه مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت. نتایج نشان داد که سه عامل شیب حوزه آبخیز بالای پیشانی آبکند، درصد نمک های محلول خاک و تراکم پوشش گیاهی با ضریب تبیین 0/94 بیشترین تاثیر را در توسعه آبکندها در این مناطق داشته اند. درصد شیب حوزه آبخیز بالای پیشانی آبکند، به تنهایی 86 درصد از تغییرات حجم فرسایش آبکندی را به خود اختصاص داده است. علت این امر را می توان در سیل خیزی این فاکتور و در سرعت رواناب های سطحی ایجاد شده دانست.

کلیدواژه ها:

فرسایش آبکندی ، پایداری خاکدانه ، پوشش گیاهی ، بافت خاک ، نمک های محلول