نقش من نفسانی در مقالات شمس؛ تجلی فرایند آینه در ساحت خیالی مولف و خصایص نارسیسیستی آن

شمس تبریزی از مشایخ بزرگ تصوف و از تاثیرگذارترین چهره ها بر مولانا به شمار می رود، در عین حال از قبل روایات موجود، ابعاد مبهم بسیاری در مورد احوال و خصوصیات وی به چشم می خورد. در متن مقالات شمس به منزله اثری که بازتاب دهنده بخش هایی از زندگی و عقاید مولف خود است، با مجموعه عباراتی مواجهیم که متضمن مفاهیمی نظیر انانیت و تفاخر بوده، نمایانگر جایگاه و اعتبار مفهوم من نزد مولف هستند. این عبارات عمدتا به ایراد وجوه تحسین برانگیز خود اختصاص داشته، یا دیگر مشایخ را به باد نقد و تقبیح گرفته است. نظر به اینکه در مبانی تصوف، خودپسندی همواره به مثابه مانعی در راه وصول به مطلوب تلقی شده است، با مسیله ای متناقض نما روبه روایم که به حتم واجد ریشه های گسترده ای در شخصیت مولف است. بنابر رویکرد روان کاوانه، آثار ادبی به منزله مفاهیمی برخاسته از دستگاه نفسانی و بازتابی از ناخودآگاه مولف بررسی می شوند. بدین ترتیب، با روش نقد روان شناسانه مولف از مجرای متن اثر ادبی، به تحلیل مسیله مذکور مبادرت شده، با محوریت مفهوم من نفسانی به بررسی زوایای فکری مولف در بستر ساحت خیال وی و کارکردهای نمادین آن پرداخته شده است. این امر در قالب شکلی تحقق یافته از کارگزاری فرایند استعاری مرحله آینه ترسیم شده و در نهایت به صورت بروز مفهوم نارسیسیسم و نمودهای رفتاری آن تبیین شده است.

کلیدواژه ها:

مقالات شمس ، نارسیسیسم ، من نفسانی ، مرحله آینه ، ساحت خیال