باید وهست درنگاه قرآن

آدمی در طول تاریخ حیات اجتماعی خویش، علاوه بر قوانین حاکم بر طبیعت و نظام جهان ، برای خویش حریمها و قانونهایی بنا نهاده است که بازگشت آنها به عنصر اندیشه و خرد است. انسان در پرتو خرد خویش به صورت طبیعی و منطقی، نخست هستها را درک می کند و به عینیتها توجه می نماید و پس از این شناخت است که قوانین و بایدها و نبایدهایی را در قلمرو زندگی فردی و اجتماعی خود در نظر گرفته، خود و دیگران را بدانها پایبند می شناسد.این همه، بدان معنی نیست که:1 .انسان همواره در شناخت هستی و عینیتهای جهان و زندگی خود، به حقیقت راه یافته باشد.2 .در تنظیم قوانین و بایدها و نبایدها همیشه تابع خرد و شناخت باشد.3 .در پایبندی به بایدها همواره بر هستها و معرفت درست تکیه داشته باشد. بلکه بدون این که بر سه زمینه یاد شده، تاکیدی داشته باشیم، تنها در صدد بیان این نکته هستیم که (شناخت هستی و هستها) و (قانونمداری و قانونگذاری) از لوازم زندگی انسان است و اکنون در این نوشته برآنیم تا بدانیم میان این دو مقوله انسانی، چه مناسباتی وجود دارد. آیا انسان،بایدهای اخلاقی را از هستها نتیجه می گیرد، یا ارتباطی میان هستها و بایدها نمی شناسد و در صورتی که ارتباطی میان هست و باید وجود داشته باشد، این ارتباط از ن وع نتیجه گیری منطقی است، یا در چهارچوب قواعد منطقی نمی گنجد.