سیر اندیشه معتزله در ابعاد کلامى و علوم قرآن

مطالعه سیراندیشه فرقه های مذهبی وکلامی دو نتیجه سودمند را به همراه دارد:الف. ره گیری برخی از شبهات وافکار و نظریه های جدید ویافتن ردپای آنها در مباحث کهن.دراین رهیابی و در این پی گیری و ریشه شناسی، نتایج گوناگونی دربرابر اهل تحقیق و تامل رخ می نماید. چه این که بسیاری از شبهات نوین، درگذشته پاسخ لازم را یافته است ونیاز چندانی به تلاشهای فکری جدید ندارد. وگاه پاسخهای داده شده، آنچنان سطحی و جمود اندیشانه اس ت که محقق را از محدودیت بینش و تنگ نظریهای محیط و جوهای ساختگی بیمناک ونگران می سازد و وی را به فروافتادن دوباره در چنان ورطه هایی هشدار می دهد!ب. عبرت آموزی از توانفرساییها و استعداد سوزیها وفرصت کشیهایی که محافل علمی-اسلامی به خاطر طرح مباحث غیرضروری و موهوم برخود روا داشته اند و ذهن فعال و پویا و سازنده اندیشه دوران اسلامی را به مباحث بی نتیجه وغیر موثر درحیات و اندیشه بشری واداشته اند.بنابراین، در چنین پژوهشهایی هم نکته ها و نوآوریهای فکری نهفته است وهم عبرتها و هشدارها.