آشناییزدایی در دیوان شعری عرار مطالعه موردی؛ پنج قصیده: یاحل وه النظره، متی، راهب الحانه، قالوا اناب، شباب

آشنایی زدایی، خروج از مالوف و آشناست؛ خروجی که در پی آن در خواننده یا شنونده سخن، شگفتی حاصل شود؛ یعنی شاعر یا ادیب با زدودن تکرار از زبان، سخنی زیبا و تاثیرگذار خلق کند. شگرد شاعر یا ادیب این است که عادت را از زبان می زداید و زبانی نو میآفریند؛ زبانی که مهمترین هدفش برجسته سازی گفتار است و این همان زبان شعر است . آشنایی زدایی، در نظر صورت گرایان روس، هر نوع نوآوری در قلمرو ساخت و صورت ها است و هر پدیده کهنه ای را در صورتی نو در آوردن؛ یعنی هنر سازه را از نو زنده و فعال کردن . مثلا یک تشبیه را که به علت تکرار، دستمالی شده و نمی تواند فعال باشد، از طریقی فعال کردن. مصطفی وهبی التل متخلص به عرار، شاعر، ادیب و روشنفکر اردنی است. در شعر وی نشانه هایی از عشق، شراب و مستی، هستی و نیستی، زندگی و مرگ، عیاشی و خوش گذرانی را میتوان دید، یکی از ویژگی های برجسته شعر وی آشنایی زدایی است که قاعده افزایی، هنجارشکنی در قافیه، تصاویر زیبا و ترکیب های نوین، انسجام و هماهنگی در شعر، از شیوه های آن است. در این پژوهش سعی بر آن است تا بر اساس نظریه های صورت گرایان و با ارایه مقدمه ای کوتاه در نقد صورت گرایی و اصول آن، شیوه های آشنایی زدایی در پنج قصید ه منتخب از دیوان عرار با روش تحلیلی - توصیفی مورد بررسی قرار گیرد و به این سوال پاسخ دهد که: کدامیک از شیوه های آشنایی زدایی در این پنج قصیده متداول بوده است و هدف وی از این رویکرد ادبی چه بوده است و ازجمله نتایج این جستار، آشنایی زدایی است که آن را در قالب قاعده افزایی، توازن آوایی، هنجارشکنی در قافیه، تجدید و نوآوری در برخی اوزان عروضی خلیلی میتوان به شمار آورد.

کلیدواژه ها:

آشنایی زدایی ، صورتگرایی ، توازن آوایی ، وحدت قافیه ، عرار